Legenda o Skarbniku

Klaudia Kolarczyk Legenda o Skarbniku Miejscowe mity i podania od wielu, wielu lat przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Zawierają różnego rodzaju zabobony, skłaniają do konkretnych działań. Przesądy te bywają naprawdę mocno zakorzenione w ludzkich umysłach. Niektórzy twierdzą, że w […]

Kult świętej Barbary

Zbigniew Markowski Kult świętej Barbary Malarze i rzeźbiarze przedstawiają świętą Barbarę w królewskim stroju, z palmą męczeństwa, zwycięstwa lub kielichem z Najświętszym Sakramentem w dłoni. Może ona także trzymać miecz, w tle zaś najczęściej występuje wieża z trzema okienkami. Malowali […]

Kroszonki 

Zbigniew Markowski Kroszonki wielkanocne Jajka ozdabiano już u zarania ludzkiej cywilizacji: starożytni Grecy i Rzymianie czerwonym jajem żegnali swoich zmarłych; zwyczaj taki obecny był również w kulturze znacznie starszej – kształtującej się między rzekami Tygrys i Eufrat a określanej mianem […]

Śląski żur

Zbigniew Markowski Jedzenie żuru Na Górnym Śląsku żur to siła. Nie darmo porzekadło głosiło, iż „ze żuru – chop jak z muru”, nie darmo przesąd mówił, iż ochota ciężarnej na taką kwaśną zupę oznacza zdrowe i silne dziecko (migdały zwiastowały […]

Jak jo chodzioł do szkoły

Zbigniew Markowski Jak jo chodzioł do szkoły To jedna z melodyjek, które potrafią przyczepić się do człowieka i siedzieć w głowie kilkanaście godzin. Prosta, przejrzysta, wręcz banalna struktura harmoniczna wsparta linią melodyczną rodem z przedszkola. A jednak w piosence tej […]

Gołębie

Zbigniew Markowski Gołębie Kiedy ktoś na Górnym Śląsku posiada hobby graniczące z obsesją, można powiedzieć, że ma ptoka. Ptok może być schowany w kartach, pasji wędkarskiej, muzycznej lub sportowej. Ale jest takie śląskie hobby, które dotyczy ptaka bezpośrednio – gołębiarstwo, […]

Wesele na Śląsku

Karolina Jagoda Tradycja tradycję pogania, czyli wesele po śląsku Górny Śląsk to region, który wielu z nas utożsamia z pracowitością, serdecznością i wyjątkową gościnnością. Nie sposób także, nie wspomnieć o silnym przywiązaniu Ślązaków do ich korzeni, tradycji i zwyczajów. Starają […]

Heksa

Zbigniew Markowski Archiwa do dziś przechowują akta procesów śląskich czarownic z XVIII wieku: znamy nawet ich nazwiska. Nazywały się Hanna Kurowa, Krystyna Wacławczyk i Anna Słupska, zaś bytomski sąd uznał ich winę w zakresie czarów. Siłą napędową postępowania był pan […]

Skat

Zbigniew Markowski Szaleństwo skata opanowało Górny Śląsk około połowy XIX wieku i od tamtego czasu nie ma karcianej gry, która mogłaby się tu ze skatem równać. Rozgrywki toczono praktycznie wszędzie: w pociągach dowożących górników do pracy, w podziemnych wyrobiskach, fabrycznych […]

Górnicza orkiestra dęta

Zbigniew Markowski Zwyczaj muzykowania w górniczej orkiestrze dętej na Śląsku sięga drugiej połowy XIX wieku czyli czasów, gdy we Francji Antoine Sax skonstruował instrument zwany wówczas saksohornem. To wtedy rozpoczął się ruch amatorskich zespołów muzycznych dysponujących już nie tylko drewnianymi […]

Dioboł

Zbigniew Markowski „Gdzie Pan Bóg ma kościół, tam też i przy nim diabeł karczmę stawia” głosiło dziewiętnastowieczne górnośląskie przysłowie. Ludowa mądrość wskazywała w tym przypadku czarta czającego się na dnie kieliszka z alkoholem, bo ów najgroźniejszy z demonów mógł wszak […]

Dawne przysłowia

PRZYSŁOWIA I MOWY POTOCZNE LUDU POLSKIEGO W SZLĄSKUZEBRAŁJózef Lompa GODŁOCudze chwalicieSwego nie znacieSami nie wiecieCo posiadacieSt. Jachowicz W BOCHNINakładem i drukiemWawrzyńca Pisza.1858 WSTĘPPrzedmowa do niniejszego dziełka, godziłoby się choćby tylko częściowo wziaść z dzieła „Przystawia Narodowe Kazimierza Mład. Wojcickiego, Tomów […]

Bebok

Zbigniew Markowski Na Śląsku podstawowym zadaniem beboka było wychowawcze działanie na dzieci. Skoro Skarbnika określa się czasem mianem pierwszego inspektora BHP w kopalni, bebok mógłby więc zostać pierwszą przedszkolanką. Działał w dwóch obszarach: po pierwsze – czaił się gdzieś bardzo […]