Julia Gregorczyk

Janina Antonina Omańkowska była jedną z tych osób, które działały konsekwentnie, często bez rozgłosu, ale z ogromnym wpływem na otoczenie. Była nauczycielką, działaczką społeczną, publicystką i posłanką. Jej życie pokazuje, że walka o polskość nie zawsze odbywała się na polu bitwy. Czasem polegała na uczeniu języka, prowadzeniu czytelni, organizowaniu kobiet i podtrzymywaniu narodowej świadomości.

Urodziła się w 1859 roku w Srebrnikach na Pomorzu. Dorastała w zaborze pruskim, w środowisku, w którym ważne były tradycje patriotyczne, religijne i społeczne. Warunki, w jakich się wychowywała, miały duży wpływ na jej późniejszą działalność.

Po zdobyciu wykształcenia pracowała jako nauczycielka, między innymi w Wielkopolsce. Nie ograniczała się jednak do oficjalnego programu. Angażowała się w tajne nauczanie języka polskiego i historii, a także wspierała tworzenie polskich czytelni dla kobiet.

Była to działalność ryzykowna. Władze pruskie zwalczały polską aktywność narodową, szczególnie tam, gdzie wiązała się z edukacją i organizowaniem społeczeństwa. W 1900 roku Omańkowska została aresztowana i skazana na więzienie.

Represje nie zakończyły jej pracy. Po wyjściu na wolność przeniosła się na Górny Śląsk. Tam rozpoczął się jeden z najważniejszych etapów jej działalności. Związała się z polską prasą, między innymi z „Katolikiem” i „Polakiem”. Prasa była wtedy nie tylko źródłem informacji, ale też narzędziem walki o język, kulturę i świadomość narodową.

Szczególne miejsce w jej działalności zajmowała praca z kobietami. Omańkowska współtworzyła i prowadziła Związek Towarzystw Polek na Górnym Śląsku. Organizacja odegrała ważną rolę w czasie plebiscytu i powstań śląskich. Kobiety kolportowały polską prasę, pomagały sanitarnie, wspierały zaplecze logistyczne i brały udział w działaniach społecznych na rzecz polskiej sprawy.

Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski Omańkowska nadal działała publicznie. W 1922 roku została wybrana posłanką do Sejmu Śląskiego I kadencji z list Chrześcijańskiej Demokracji. Jako najstarsza posłanka objęła funkcję marszałka seniora i otworzyła pierwsze posiedzenie Sejmu Śląskiego.

Było to wydarzenie symboliczne. Kobieta, która przez lata pracowała na rzecz polskiej edukacji i organizacji społecznej, poprowadziła obrady jednego z najważniejszych organów autonomicznego województwa śląskiego.

Janina Antonina Omańkowska zmarła w 1927 roku w Królewskiej Hucie. Zapisała się w historii jako osoba odważna, pracowita i konsekwentna. Jej patriotyzm nie polegał na wielkich hasłach, ale na codziennym działaniu: uczeniu, pisaniu, organizowaniu i wspieraniu innych.

Artykuł Janina Antonina Omańkowska (1859-1927) pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.

Jakub Mirosławski

Lekkoatletyka nazywana jest często „królową sportu”, a jedną z najważniejszych dyscyplin lekkoatletycznych jest bez wątpienia sprint. W takich biegach specjalizuje się Ewa Swoboda, jedna z sprinterek na świecie.

Urodzona 26 lipca w Żorach, Ewa Swoboda rozpoczęła swoją sportową przygodę już w dzieciństwie, kiedy to dołączyła do klubu UKS Czwórka Żory. Szybko zauważono jej wyjątkowe predyspozycje do sprintu, dynamiczne przyspieszenie, znakomitą koordynację i zadziorny charakter, który przekładał się na nieustępliwość w walce o każdy centymetr toru. Już od juniorskich kategorii osiągała ona niemałe sukcesy, gdy w 2013 roku zdobyła złoty medal Mistrzostw Polski juniorek na dystansie 100 metrów. W wspomnianym roku aż czterokrotnie poprawiała rekord Polski juniorek młodszych w biegu na 100 metrów. W kolejnych latach zdobywała także złoty medal na Mistrzostwach Europy juniorek oraz srebrny medal na Mistrzostwach Świata juniorek w biegach na 100 metrów.

Następnie przyszedł czas na przejście już do seniorskiego sportu, w 2016 roku zadebiutowała na Igrzyskach Olimpijskich w Rio de Janeiro, gdzie doszła do etapu półfinałów. Choć nie udało się wtedy osiągnąć wymarzonego wyniku, sam udział był cennym doświadczeniem dla tak młodej zawodniczki. Rok później przyszedł czas na pierwszy duży seniorski sukces, gdy podczas Halowych Mistrzostw Europy w Belgradzie zdobyła ona srebrny medal w biegu na 60 metrów. W tym samym roku doznała kontuzji, która uniemożliwiła jej starty dalszej części sezonu. Kolejne lata również naznaczone były problemami zdrowotnymi oraz wahaniami formy, jednak pomimo tego potrafiła ona pokazywać swój potencjał, gdy w 2019 roku zdobyła złoty medal na Halowych Mistrzostwach Europy w biegu na 60 metrów.

Ewa zawsze wracała silniejsza i pokazywała swój niebywale mocny charakter. Po trudniejszych sezonach, przyszedł czas na nowy, lepszy rozdział sportowej kariery. W 2022 roku Polska sprinterka zdobyła srebrny medal w sztafecie 4 x 100 metrów podczas Mistrzostw Europy. Rok później, zdobyła srebrny medal Halowych Mistrzostw Europy w biegu na 60 metrów, a później podczas Mistrzostw Świata w Budapeszcie doszła do finału biegu na 100 metrów, gdzie zajęła 6 miejsce. Kolejny rok również obfitował w sukcesy, najpierw srebrny medal podczas Halowych Mistrzostw Świata, a następnie srebrny podczas Mistrzostw Europy. W tym samym sezonie wystąpiła jeszcze podczas Igrzysk Olimpijskich w Paryżu, gdzie była o krok od awansu do finałowego biegu na 100 metrów.

Ewa Swoboda poza bieżnią odgrywa coraz większą rolę jako ambasadorka sportu. Wspiera młode talenty, angażuje się w kampanie społeczne, a także promuje aktywność fizyczną wśród dzieci i młodzieży. W czasach, gdy sport wyczynowy staje się coraz bardziej medialny, Swoboda umiejętnie wykorzystuje swoją rozpoznawalność, by mówić o wartościach, które są jej bliskie, czyli o autentyczności czy ciężkiej pracy. Do promocji używa między innymi swoich mediów społecznościowych, gdzie jest niezwykle popularna. Przykładowo na jej profilu w serwisie Instagram obserwuje ją 1,1 miliona ludzi, co sprawia, że jest jedną z najpopularniejszych polskich sportsmenek.

Ewa Swoboda ma 27 lat, a już teraz jest uznawana za jedną z najwybitniejszych sprinterek w historii polskiej lekkoatletyki. Zbliżające się lata, w tym Igrzyska Olimpijskie w Los Angeles w 2028 roku, mogą być kolejną szansą, by zapisać się w historii jeszcze mocniej. Jedno jest pewne, Ewa Swoboda nie powiedziała jeszcze ostatniego słowa.

Artykuł Ewa Swoboda – błyskawica ze Śląska pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.