słownik polsko-śląski

Słownik polsko-śląski Z – Ż

Marc — Tue, 08 Nov 2022 14:05:41 +0000

Z

z powodu	skiż tego	Niy ma go we robocie skiż tego, że jes chory. Nie ma go w pracy, ponieważ jest chory.
z powodu	skuli tego	Skuli mojego chopa niy moga dzisio iść na wyszkubki. Z powodu mojego męża nie mogę udać się na darcie pierza.
z powrotem	nazot	Łaziyli my tam a nazot jak jakieś gupieloki. Chodziliśmy tam i z powrotem jak głupki.
zabawki	graczki	Bo zabiera graczki i póda do dom! Bo zabiorę zabawki i pójdę do domu!
zabierz	bier	Bier tyn nec i leć do sklepu. Zabierz siatkę i biegnij do sklepu.
zachowywać się głośno, awanturować sie	romplować	Prziszoł niyskoro i romplowoł po cały chałpie. Przyszedł późno i awanturował się w całym domu.
zaczepiać	napasztować	Niy napasztuj moi lipsty. Nie zaczepiaj mojej narzeczonej.
zadowolony	rady	Co tyn wasz chop taki rady? Dlaczego pani mąż jest taki zadowolony.
zadowolony, sprzyjający czemuś	rod	Jak żech mu kupiyła moplik to boł rod. Gdy kupiłam mu motorower był zadowolony.
zaglądać, zerkać	kukać	Kukoł na mje cołki czos. Cały czas na mnie patrzył.
zając	hazok	Hazok bez zima to wiela niy loto. Zimą zające nie biegają zbyt wiele.
zakład pracy	ansztalt	Sam jes mój anszalt. Oto mój zakład pracy.
zakonnica	klosztorno	Nasza oma łoblyko sie jak jako klosztorno. Nasza babcia ubiera się jak zakonnica.
zakończenie dnia pracy	fajrant	Fajrant bydzie dopiyro za sztyry godziny. Koniec pracy nastąpi dopiero za cztery godziny.
zakwas chlebowy	nociastek	Rób tyn nociastek, bo sie ćmi. Rób ten zakwas chlebowy, bo robi się późno.
zalotnik	apsztyfikan	Prziszoł tyn twój apsztyfikant. Pojawił się twój zalotnik.
zaloty	zolyty	Coś sie tak wysztigluwoł jak na zolyty? Co się tak wystroiłeś jak na zaloty?
załatwić coś	spatrzeć	Spacz sie jakie żdżadełko do moplika. Załatw sobie lusterko do motoroweru.
założyć się	wetnonć sie	Godoł swoje, ale wetnonć sie niy chcioł. Mówił swoje, ale założyć się nie chciał.
zamach, rozbieg, pęd	szwong	Mosz wzionć richtig mocny szwong. Musisz wziąć naprawdę mocny rozbieg.
zamawiać	sztaluwać	Sztaluj glazyjki na zima. Zamów sobie rękawiczki na zimę.
zamężna	wydano	Dziołcha może nosić purpurka dopiyro jak jes wydano. Dziewczyna może nosić purpurkę dopiero kiedy wyjdzie za maż.
zamknąć	zowrzyć	Zowrzyj dźwiyrze, bo sam zima włazi. Zamknij drzwi, bo się robi zimno.
zamówić	łobsztalować	Łobsztaluj sie nowe szczewiki, te cza wyciepnonć. Zamów sobie nowe buty, te już są do wyrzucenia.
zapalniczka	fojercok	Jak fto kurzy cygaryty to mo ze sobom fojercok. Jeśli ktoś pali papierosy, ma ze sobą zapalniczkę.
zapałki	sztrachecle	Opa, co byście kcieli: sztrachecle abo fojercok? Dziadku, wolisz zapałki czy zapalniczkę?
zapłakany	uślimtany	Wyglondosz jak uślimtany bajtel. Wyglądasz jak zapłakane dziecko.
zaraz	zarozki	Zaroski bydzie połednie. Zaraz będzie południe.
zasłonki w oknie	forhangi	Downo to mocie te modre forchangi? Czy od dawna ma pan/pani te niebieskie zasłonki?
zasypać	zasuć	Przi kościele boł epny rant, ale go zasuli. Obok kościoła był duży rów, ale go zasypano.
zaświecić	łoświycić	Łoświyć lampa, bo ćma. Zapal lampę, bo ciemno.
zawiść	zowiść	Wszysko to jes cygaństwo a zowiść. To wszystko kłamstwo i zawiść.
zawsze	dycki	Opa dycki jeździoł cugiym. Dziadek zawsze podróżował pociągiem.
zdjąć	symnonć	Symni jakla bo ciepło. Zdejmij bluzę, bo jest ciepło.
zegar	zygor	Wiela to na zygorze? Która godzina?
zejść	ślyź	Niy siedź tela we fiśli, ślyź sam do mje. Nie siedź tyle na strychu, zejdź tu do mnie.
zeszyt	heft	Niy mosz kaj szrajbuwać to sie kup jaki heft. Jeżeli nie masz w czym pisać, kup sobie jakiś zeszyt.
zezowaty	świdraty	Łon jes świdraty abo co? On jest zezowaty czy jak?
zlewozmywak	ausgus	Wciep szolki do ausgusa, bo som czorne Połóż szklanki w zlewozmywaku, bo są brudne.
złapać	chycić	Chyć się klopsztangi jak niy poradzisz ustoć. Złap się trzepaka, jeżeli nie potrafisz ustać.
zmarły	umarty	Umartymu nowy ancug na nic sie niy przido. Umarłemu nowy garnitur nie przyda się na nic.
zmartwienie	utropa	Mom ś niym utropa. Mam z nim zmartwienie.
znaleźć	znojść	Stracioła kajś taszka i niy umiy jom znojść. Zgubiła gdzieś torebkę i nie potrafi jej znaleźć.
zniknąć	stracić	Pacz sie stracić! Znikaj stąd!
znowu	juzaś	Juzaś mi sie portmanyj stracioł. Znów zgubiłam portmonetkę.
zostawić	łostawić	Łostow mje w spokoju. Zostaw mnie w spokoju.
zrzucić	ściepać	Musza ściepać wągle do piwnicy. Muszę zrzucić węgiel do piwnicy.
zużyty	wyszkyrtany	Te koło to mosz cołki wyszkyrtane. Twój rower jest już całkiem zużyty.
zwierzęta gospodarskie	gadzina	Gadzinie cza dać pozrić, coby niy lotała godno. Zwierzętom gospodarskim trzeba dać jeść, by nie biegały głodne.

Ż

żart, dowcip	szpas	Niy rób se szpasu. Nie rób sobie żartów.
że, ponieważ	iże	To jest taki podciep, iże tego niy idzie szczimać. To tak niegrzeczne dziecko, że już tego nie można wytrzymać.
żebranie	fecht	Jak tak dali pódzie to ida na fecht. Jak tak dalej pójdzie będę musiał żebrać.
żeby	coby	Hajer mioł karbidka, coby widzioł we ty ćmie na grubie. Górnik miał lampkę karbidową, żeby widzieć w ciemności na kopalni.
żelazko	żelozko	Noprow mi żelozko, bo cza bigluwać. Napraw mi żelazkWojok niy śmie sie wszyskigo boć. Żołnierz nie może bać się wszystkiego.o, bo trzeba prasować.
żołnierz	wojok
żonaty	żyniaty	Jo niy wiedziała, że wasz synek jes żyniaty. Nie wiedziałam, że pani syn jest żonaty.

Artykuł Słownik polsko-śląski Z – Ż pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.

Słownik polsko-śląski T – W

Marc — Tue, 08 Nov 2022 13:25:25 +0000

T

tabletka	pila	Jak mosz ryma weź sie pila. Jeśli masz katar, weź tabletkę.
tablica	tabula	Co sam naszrajbuwali na ty tabuli? Co napisano na tej tablicy?
taca	tablet	Potym prziszła łod ni cera ze tabletym. Później przyszła jej córka z tacą.
taczki	kara	Na bauplacu mo być kara. Na placu budowy powinny być taczki.
tak	ja	U mje ja to jes ja, a niy to jes niy. U mnie tak znaczy tak, a nie to nie.
tak, oczywiście	toć	Toć, że mosz recht. Oczywiście, że masz rację.
tapczan	leżanka	Leżanka niy może być kole dźwiyrzy. Tapczan nie może stać koło drzwi.
tarka do prania	waszbret	Fto dziś pamiynto jak sie prało na waszbrecie? Któż dziś pamięta jak się prało przy pomocy tarki?
teatr	tyjater	Byliście we tym nowym tyjatrze? Byliście w tym nowym teatrze?
tego roku, latem	latoś	Latoś muszymy kajś pojechać na rajza. Tego roku musimy wybrać się na wycieczkę.
tektura	papyndekel	Wyciep w końcu tym papyndekel. Wyrzuć w końcu tę tekturę.
teraz, obecnie	teroski	Teroski żodyn niy chce łazić piechty. Teraz nikt nie chce chodzić piechotą.
termometr	fibermas	Bajtle zaś poczaskały fibermas. Dzieci znów potłukły termometr.
teściowa	szwigermuter	A kaj to mocie szwigermuter? A gdzie jest teściowa?
tęcza	dynga	Po połedniu widzieli my na polu dynga. Po południu na polu wiedzieliśmy tęczę.
tęsknić	cknić	Ckni mi sie za mojym szacym. Tęsknię za narzeczonym.
tłok	ciśba	We cugu ciśby niy ma a we autobusie niykiedy jes. W pociągu nie ma tłoku, a w autobusie czasami jest.
tłusty	masny	Te kartofle to zrobiyli takie fest masne. Ziemniaki przygotowano takie mocno tłuste.
tłuszcz	fet	Zrob łobiod, ale niy dowej za dużo fetu. Przygotuj obiad, ale nie dawaj za dużo tłuszczu.
torba, teczka	tasia	Skórzano jest ta tasia abo ze papyndekla? Ta teczka jest ze skóry czy z tektury?
torebka	bojtlik	Kajś poszła z bojtlikiym. Wyszła gdzieś z torebką.
torebka papierowa	tytka	U masorza majom papiorzane tytki. U rzeźnika są papierowe torebki.
tornister	pukeltasza	Bajtel dostoł nowo pukeltasza. Chłopiec dostał nowy tornister.
tort	torta	A na co wom ta torta, geburstak mocie? A po co pani ten tort, ma pani urodziny?
traktować łagodnie, pobłażać	folgować	Niy rób tyla larma i pofolguj nom trocha. Nie krzycz tak i potraktuj nas łagodnie.
tramwaj	banka	Banka chnet przijedzie. Tramwaj nadjedzie wkrótce.
trawa	trowa	Trowa latoś niy chce rosnonć. W tym roku trawa nie chce rosnąć.
trefl (w kartach)	krojc	Niy chcom do mje prziść te krojce. Nie mogę się doczekać trefli.
trzepaczka do dywanów	kloper	Kaj sie stracioł nasz kloper? Gdzie się podziała nasza trzepaczka do dywanów?
trzepak	klopsztanga	Nasza cera juzaś klacho kole klopsztangi. Nasza córka znowu plotkuje przy trzepaku.
tulipan	tulpa	Do mje tulpy to som nolepsze kwiotki. Dla mnie tulipan to najlepszy kwiat.
tutaj	sam	Położ sam tyn nec. Połóż tutaj tę siatkę.
tutaj	tukej	Tukej możesz sie zicnonć. Tutaj możesz usiąść.
twarz, pysk	sznupa	Umyj sznupa, bo mosz czorno. Umyj twarz, bo jest brudna.
tydzień	tydziyń	Tydziyń wartko minie. Tydzień szybko przeleci.
tyle	tela	Poszoł i tela go widzieli. Poszedł i tyle go widziano.
tylko	yno	Yno mje niy szteruj. Tylko mnie nie denerwuj.
tylny	zadni	We kole mo być lampa ze przodku i zadnio tak samo. Rower powinien mieć światła przednie oraz tylne.

U

ubrać się	łoblyc sie	Juzaś niy mom sie w co łoblyc. Znowu nie mam się w co ubrać.
ubranie	łoblyczynie	A kajś to znod takie łobleczynie? A gdzie znalazłeś takie ubranie?
ubranie robocze	arbajtancug	Wypier mi tyn stary arbajtancug. Wypierz mi stare ubranie robocze.
uchwyt	hyngiel	Jak mosz hyngiel to sie go czim. Skoro masz uchwyt to trzymaj się go.
uderzyć	maznonć	Ciśba boła tako, że ftoś go maznoł bez pysk i niy wiy fto. Był taki tłok, że ktoś uderzył go w twarz i nie wie kto.
uderzyć	piznonć	Moj synek sie piznoł w kolano. Mój syn uderzył się w kolano.
uderzyć	prasknonć	Pieron prasknoł we dzewo. Piorun uderzył w drzewo.
umieć	poradzić	Fto to niy poradzi jechać na kole? Któż nie potrafi jeździć rowerem?
upał	hica	Wola hica bez lato jak mroz bez zima. Wolę upał latem niż mróz zimą.
upić się	łożryć sie	Ino mi sie tam w szynku niy łożryj. Tylko się nie upij w knajpie.
upierać się	obstować	Obstowoł coby niy iś dziś na gruba. Upierał się, żeby nie iść dziś na kopalnię.
urodziny	geburstak	Ftory to już wasz geburstak? Które to już pana/pani urodziny?
urwis	najduch	Juzaś tyn najduch prziszoł do dom cołki czorny. Znów ten urwis wrócił do domu kompletnie ubrudzony.
urzędnik	byamter	Łod ni chop jes za byamtra. Jej mąż jest urzędnikiem.
usiąść	siednonć	Lubia sie siednonć we łogrodzie. Lubię sobie usiąść w ogrodzie.
usta, twarz	gymba	Gymba aż ji sie śmioła. Twarz aż jej się śmiała.

W

w kółko	ciyngiym	Ciyngiym godosz to samo. Wciąż powtarzasz w kółko to samo.
waliza	kofer	Kaj to ciśniesz z tym kofrym? Dokąd idziesz z tą walizą?
wałek do ciasta	nudelkula	Jo czimia nudelkula we byfyju. Przechowuję wałek do ciasta w kredensie.
wąchać, pachnieć	woniać	Ale te kfiotki gryfnie woniajom. Ależ te kwiatki pięknie pachną.
wąchanie, zapach	wonianie	Ty to mosz dobre wonianie. Ty to masz dobry węch.
wątrobianka	leberwuszt	We sklepie niy ma już leberwusztu. W sklepie nie ma już wątrobianki.
welon	szlajer	Podziwej sie na tyn szlajer. Popatrz na ten welon.
węglarka	kołkastla	A kołkastla juzaś pusto! A węglarka znów pusta!
wiadro	ajmer	Postow tyn ajmer na dylinie. Postaw wiadro na podłodze.
wiadro	kibel	Downi kible były ze blachy a teroski som tak samo ze plastiku. Dawniej wiadra były blaszane a teraz są również z plastiku.
wiano	ausztojer	Łona miała srogi ausztojer. Miała bogate wiano.
widelec	widołka	Jak mosz nóż to niy jydz samom widołkom. Kiedy masz nóż nie jedz samym widelcem.
wieczne pióro	filok	Łon to szrajbuwoł filokiym jak jaki grof. On pisał wiecznym piórem jak jakiś arystokrata.
wielbłąd	kamela	Z tom pukeltaszom nosz bajtel wyglondo jak kamela. Z tym tornistrem nasz synek wygląda jak wielbłąd.
wieszak na ubrania	bigel	Tako chudo, że wyglondo jak bigel. Jest taka chuda, że wygląda jak wieszak na ubrania.
wietrzyć	luftować	Sam jest tela kurzoków, że muszymy durś luftować. Jest tutaj tylu palaczy, że ciągle musimy wietrzyć.
więzienie, areszt	hereszt	We hereszcie idzie abo siedzieć, abo robić za wachtyrza. W więzieniu można albo siedzieć, albo pracować jako strażnik.
wikary	kapelonek	Jak żech szła do kościoła to żech trefioła kapelonka. Kiedy szłam do kościoła, spotkałam wikarego.
wilgotny	wilgły	Chadra do dyliny mo być wilgło. Szmata do podłogi powinna być wilgotna.
winda zjazdowa w kopalni	klotka	Bele sie szola niy urwała. Najważniejsze, żeby nie urwała się winda zjazdowa.
winda zjazdowa w kopalni	szola	Wleźli my do szole we czech. Weszliśmy do windy zjazdowej w trójkę.
wino jabłkowe	japcok	Japcok jes toni, ale jes niyzdrowy. Wino jabłkowe jest tanie, ale niezdrowe.
włącznik prądu	szalter	Kaj mocie szalter, bo ćma i niy widza. Gdzie jest włącznik prądu, bo jest ciemno i nie widzę.
włożyć	wrazić	We banie boło tela ludzi, że niy szło nikaj szpyndlika wrazić. W pociągu było tyle osób, że nie można było włożyć szpilki.
włóczęga	lopm	Ś ciebie to jest richtig lomp. Jesteś prawdziwym włóczęgą.
włóczęga	łazynga	Tyn moj chop to jest łazynga. Mój mąż to taka łazęga.
włóczyć się	smykać sie	Niy smykej sie po nocy z kamratami. Nie włócz się po nocy z kolegami.
woda mineralna	zelter	Jak ci gorko to sie napij zeltra. Jeżeli jest ci gorąco, napij się wody mineralnej.
worek	miech	A co tam mocie w miechu? Co pan tam ma w worku?
wódka	gorzoła	Na geburstagu może być gorzoła, bele niy za wiela. Na urodzinach może być wódka, byle nie za dużo.
wódka, denaturat	bryna	Bryna niy jes zdrowo. Wódka jest niezdrowa.
wprowadzić się	przikludzić sie	Na lato przikludzymy sie do nowy chałpy. Latem przeprowadzimy się do nowego domu.
wrotki	rolszuły	Widziałach waszo cera jeździć na rolszułach. Widziałam waszą córkę gdy jeździła na wrotkach.
wspierać	spomogać	Oma kożdego spomorze. Babcia każdego wesprze.
wstążeczka	szlajfka	Fto ci doł tako gryfno szlajfka? Kto ci dał taką ładną wstążkę?
wstętny, zły	pierziński	Co to za pierzińsko choroba. Co to za wstrętna choroba.
wstyd	gańba	Niy rób mi sam gańby przi ludziach. Nie przynoś mi wstydu przy ludziach.
wsuwka do włosów	szpanga	Kajś mi sie szpanga straciyła. Gdziś mi zginęła wsuwka do włosów.
wujek	onkel	Dejcie pozór onkel, cug jedzie. Uważaj wujku, jedzie pociąg.
wujek	uja	Nasz uja to tyn lokaty. Ten kędzierzawy pan jest naszym wujkiem.
wydawać pieniądze	udować	Wszysko żech udoł. Wydałem wszystkie pieniądze.
wyjść za mąż	wydać się	Wasza cera już sie wydałą? Pani córka wyszła za mąż?
wymiotować	rzigać	Był taki chory, że aże rzigoł. Był tak chory, że aż wymiotował.
wyobrażać sobie	forsztelować	Forszteluj sie: łon na to nic niy pedzioł! Wyobraź sobie, że on na to nic nie powiedział.
wypłata	geltag	Lepszy mały geltag niż żodyn. Lepsza wypłata mała, niż żadna.
wyprowadzić się	wykludzić sie	A kaj to sie kcecie wykludzić? A dokąd to się wyprowadzacie?
wyrośnięte dziecko	pachoł	Niydowno lotoł z nuplym a teroski to taki pachoł. Niedawno jeszcze biegał ze smoczkiem a teraz jest takim wyrośniętym dzieckiem.
wystarczy, dosyć	styknie	Styknom dwie sznity z wusztym. Wystarczą dwie kromki z kiełbasą.
wystrojony	wysztigluwany	Jak szac idzie do lipsty to sie musi wysztigluwać. Kiedy narzeczony idzie do narzeczonej, musi się wystroić.
wytrzymać	łobstoć	Z tobom to ciynżko łobstoć. Trudno z tobą wytrzymać.
wyżywienie	kust	Za cały kust musioł styknonć chlyb i woda. Za całe wyżywienie musiał wystarczyć chleb i woda.

Artykuł Słownik polsko-śląski T – W pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.

Słownik polsko-śląski R – Ś

Marc — Tue, 08 Nov 2022 12:41:21 +0000

R

radość	uciecha	Z tym karoselem to my mieli fest uciecha. Z karuzeli mieliśmy dużo radości.
reumatyzm	rejmatyka	Chyto mje rojmatyka. Zaczyna mi się atak reumatyzmu.
ręcznik	hantuch	Idź do waszkuchnie i prziniyś sam hańtuch. Idź do pralni i przynieś tutaj ręcznik.
rękawiczki ze skóry	glazyjki	Sam sprzedowajom glazyjki na zima. Tutaj sprzedają skórzane rękawiczki na zimę.
robak	chrobok	Pełno sam rostomajtych chroboków. Mnóstwo tutaj różnych robaków.
robić na drutach	sztrykować	Downi to żech wiela sztrykowała a teroski nic a nic. Kiedyś dużo robiłam na drutach a teraz nie.
rodzice	łojce	Moi łojce nigdy ni gańby niy narobiyli. Moi rodzice nigdy nie przynieśli mi wstydu.
rodzina	familio	Kożdo familio mo swoigo elwra. W każdej rodzinie jest jakiś obibok.
rolnik, gospodarz	bamber	Teroski bambry majom wiela roboty. Obecnie rolnicy mają dużo pracy.
rower	koło	Na kole to jo gzuł yno za bajtla. Na rowerze pędziłem tylko jako mały chłopiec.
rozebrać	seblyc	Seblyc szczewiki i sie zicni. Zdejmij buty i usiądź.
rozmaity	roztomajty	We sklepie majom roztomajte zokle. W sklepie są różne skarpetki.
rozmawiać	łosprawiać	Łosprawiali my wczora ło twoi babie. Rozmawialiśmy wczoraj o twojej żonie.
rozregulowany	rozlajerowany	Tyn wasz moplik jest cołki rozlajerowany. Pana motorower jest całkiem rozregulowany.
rów	przikopa	Przikopa szła wele cesty. Wzdłuż drogi przebiegał rów.
rów, krawędź	rant	Niy łopiyrej sie ło rant łod stoła. Nie opieraj się o krawędź stołu.
rura	ruła	Ruła łot pieca może być gorko. Rura pieca może być gorąca.
rynsztok	ryśtok	Wyciep tyn papior do ryśtoka. Wyrzuć ten papier do rynsztoka.
rzeczywiście	richtig	To boł richtig dobry chop. To był naprawdę dobry mężczyzna.
rzeźnik	masorz	Nasz masorz poradzi zrobić nolepsze krupnioki. Nasz rzeźnik przygotowuje najlepszą kaszankę.
rzodkiewka	radiska	Dowocie radiska do szałotu? Dodaje pani rzodkiewkę do sałatki?
rzucać	ciepać	Bal idzie kulać, ale ciepać niym tak samo idzie. Piłkę można turlać, ale da się także nią rzucać.

S

salceson	prezwuszt	Jo bych kciała font prezwusztu. Poproszę o pół kilo salcesonu.
sałata, sałatka	szałot	Mom smak na szałot. Mam ochotę zjeść sałatkę.
samolot	fliger	Abo pojadymy banom, abo polecymy fligrym. Albo pojedziemy pociągiem, ale polecimy samolotem.
sandały	zandale	Niy łaź po bosoku, weź sie choby zadnale. Nie chodź boso, załóż chociaż sandały.
schody	słody	Jedyn słazioł słodami w dół, a ty drugi – szoł na wiyrch. Jeden schodzi schodami w dół, drugi – do góry.
schodzić	słazić	Słaź z fiśli i niy godej tela. Złaź ze strychu i nie mów tyle.
ser	kyjza	Oma poradzi zrobić kyjza z mlyka. Babcia potrafi zrobić ser z mleka.
ser domowy	hałskyjza	Downi to sie robiyło w doma hałskyjza. Kiedyś wyrabiano ser domowy w domach.
siadać	zicać	Zicni sie chopie. Usiądź człowieku.
siatka	nec	Wciep sie tyn grincojg do neca i idymy warzić. Włóż warzywa do siatki i chodźmy gotować.
sień	siyń	Szczewiki wyciyrej w siyni. Buty wycieraj w sieni.
siniak, bolące miejsce	bolok	Jak sie pizniesz to mosz bolok. Gdy się uderzysz, masz siniaka.
skała, kamień	berg	Idzie sie piznonć ło tyn berg na placu. O kamień na podwórku można się uderzyć.
skarpeta	fuzekla	Bajtle rade lotajom po dylinie we samych fuzeklach. Dzieci lubią biegać po podłodze w samych tylko skarpetach.
skarpetki	zokle	Symuj szczewiki i zokle. Zdejmij buty i skarpety.
skat, gra karciana	szkat	Rod grom we szkata. Lubię grać w skata.
składać życzenia	winszować	Winszuja ci sto lot we zdrowiu. Życzę ci sto lat w zdrowiu.
skok, wywrotka	ynta	Bez lato my szczilali ynty do wody. Latem skakaliśmy do wody.
skrzynka	kista	Kup jako kista zeltra. Kup skrzynkę wody mineralnej.
skrzynka na listy	brifkastla	Kupcie sie nowo brifkastla, bo staro sie zatła. Powinniście kupić nową skrzynkę na listy, bo stara się zacięła.
słodzić	cukrować	Ludziom cza niykiedy cukrować. Ludziom należy czasem słodzić.
słoik	krauza	Te czi krauzy som do omy. Te trzy słoiki są dla babci.
słoń	elefant	Elefanty i afy żyjom we Afryce. Słonie i małpy żyją w Afryce.
słownik	dykcjonorz	Jak niy znosz jakigo słowa to sie podziwej na dykcjonorz. Jeśli nie znasz jakiegoś słowa, zajrzyj do słownika.
smakołyk	maszkyt	Kup jakich maszkytów do bajtli. Kup chłopcom jakichś smakołyków.
smalec	tuste	Do tustego lepszy jes chlyb jak żymła. Do smalcu lepszy jest chleb niż bułka.
smażone ziemniaki	bratkartofle	Dzisio na łobiod som bratkartofle. Dziś na obiad mamy smażone ziemniaki.
smoczek	nupel	Niy wyłaź z bajtlym z doma bez nupla. Kiedy wychodzisz z domu z dzieckiem, nie zapominaj smoczka.
smoła	tera	Ćma choby we kanie z terom. Ciemno jak w bańce ze smołą.
smołować	terować	We sobota terujymy dach we chałpie. W sobotę będziemy smołować dach domu.
sos	zołza	Na łobiod była rolada, modro kapusta, czorne kloski a zołza. Na obiad była rolada, czerwona kapusta, kluski śląskie i sos.
spać	nynać	Łon nynoł jak jaki bajtel. Spał jak małe dziecko.
spaść	ślecieć	Dej sie pozór, bo ślecisz ze słodów. Uważaj, bo zlecisz ze schodów.
spawanie	szwajsuwanie	Fto poradzi szwajsuwać? Kto potrafi spawać?
specjalnie, na złość	prawie	Prawie niy puda do sklepu! Na złość nie pójdę do sklepu!
spodnie	galoty	Jak skokoł bez pot to sie potargoł galoty. Kiedy przeskakiwał przez płot, podarł sobie spodnie.
spotkać kogoś	trefić kogo	Trefiyli my się we szynku. Spotkaliśmy się w gospodzie.
spódnica	kieca	Jako gryfno modro kieca. Jaka ładna niebieska sukienka.
spóźnić się	uniyskorzić sie	Uniyskorzili my sie na cug. Spóźniliśmy się na pociąg.
sprężyna	fedra	We tym starym zygorze szczelyła fedra. W tym starym zegarze pękła sprężyna.
sprzączka	halter	Spacz sie jaki halter. Załatw sobie jakąś sprzączkę.
sprzączka przy pasie	kopla	Jak sie kopla popsuje to ci ślecom galoty. Jeżeli zepsuje się sprzączka przy pasie, spadną ci spodnie.
sprzyjać, kochać	pszoć	Ciebie pszajom wszyskie dziołchy. Sprzyjają ci wszystkie dziewczyny.
srebro	szczybro	Downi boły gruby ftore wydobywały szczybro ruda. Dawniej działały kopalnie, które wydobywały rudę srebra.
stacja benzynowa	tanksztela	Auto to yno jeździ łod tankszteli do tankszteli. Samochód jeździ tylko od stacji benzynowej do stacji benzynowej.
stanik	lajbik	Po jakiymu to łazisz bez lajbika? Dlaczego chodzisz bez stanika?
staw	stow	Latoś we stawie jes mało wody. W tym roku w stawie jest mało wody.
stoisko	sztand	Pacza za sztandym ze kołoczkami. Szukam stoiska z drożdżówkami.
stokrotka	gynsi pympek	Nazbiyrej swoi lipście chocio gynsi pympków. Nazbieraj dla swojej narzeczonej chociaż stokrotek.
stół	stoł	Co to za stoł bez serweta. Cóż to za stół bez obrusu.
straszydło	bebok	Wyglondosz jak jaki bebok. Wyglądasz jak jakieś straszydło.
straż pożarna	fojerwera	Robota we fojerwerze to jes dobry fach. Praca w straży pożarnej to dobry zawód.
strażak	fojermon	Po drodze jechali fojermony swoim autym. Drogą jechali strażacy swoim wozem.
stroić się	sztiglować sie	Czecio godzina nom sie dziołszka sztigluje. Już trzecią godzinę dziewczyna nam się stroi.
strojniś, elegant	gryfcok	Pacz co za gryfcok tam stoi przy borsztajnie. Popatrz jaki elegant stoi przy krawężniku.
strych	fiśla	Stare graty oma kozała wyniyś na fiśla. Stare sprzęty babcia kazała wynieść na strych.
strzelba wiatrówka	luftbiksa	Ida sie poszczilać z luftbiksy. Idę sobie postrzelać z wiatrówki.
stukać	klupać	Zobejrz fto tam klupie do dźwiyrzy. Sprawdź kto tam puka do drzwi.
suchary	cwibak	Bez lato my roz jedli cwibak. Latem pewnego razu jedliśmy suchary.
sufit	gipsdeka	Niy fszyskie malujom gipsdeka na bioło. Nie wszyscy malują sufit na kolor biały.
sukienka	klajt	Juzaś mosz pomaraszony klajt. Znowu ubrudziłaś sukienkę.
sukienka	szaty	Na ta rajza musza mieć nowe szaty. Na tę podróż muszę mieć nową sukienkę.
sypać	suć	Wysuj sam pioch na kupa. Wysyp piasek na kupę.
syty	pojedzony	No, teroski to żech jest pojedzony. No, teraz to czuję się syty.
szafa	szrank	Szaty czimia we szranku. Sukienki przechowuję w szafie.
szczypiorek	sznitlok	Smażonka bydzie ze sznitlokiym abo bez? Jajecznica będzie ze szczypiorkiem czy bez?
szedł	szoł	Łon juzaś szoł na hołda. On znów szedł na hałdę.
szelki	hołzyntregi	Galoty ci niy ślecom, jak sie łobleczesz hołzyntregi. Spodnie ci nie spadną, jeżeli założysz sobie szelki.
szklanka	zymfciok	Dej mi tyju we zymfcioku. Podaj mi herbatę w szklance.
szklanka, kubek	szolka	Szolka jest do poł pełno. Szklanka jest do połowy pełna.
szmaciarz	chaderlok	Juzaś się łoblyk jak chaderlok. Znów ubrał się jak szmaciarz.
szmata	chadra	Sam mosz chadra do dyliny. Tutaj jest szmata do podłogi.
szpadel	ryl	Bier ryl i skop ziymia kole oberiby. Weź szpatel i skop ziemię obok kalarepy.
szpilka	szpyndlik	Niy mosz bez cufal jakigo szpyndlika? Nie masz przypadkiem szpilki?
szpital	lazaryt	Tak mje gowa boli, że chyba sie legna w lazarycie. Tak mnie boli głowa, że chyba położę się w szpitalu.
sztuczna szczęka	gybis	Opa niy mo swoich zymbów yno gybis. Dziadek nie ma własnych zębów tylko sztuczną szczękę.
sztućce	bysztek	My sie kupiyli blank nowy bysztek. Kupiliśmy całkiem nowe sztućce.
sztygar	sztajger	Sztajger mo srogi geltak. Sztygar ma wysoką pensję.
szybko	drapko	Pódź sam, ino drabko. Podejdź tutaj, tylko szybko.
szybko	gibko	Bier sie za robota yno gibko. Bierz się do pracy tylko szybko.
szybko	migym	Wrocej sam yno migym. Wracaj tutaj tylko szybko.
szybko	wartko	Pódź pojadymy bankom, bydymy wartko w doma. Chodź pojedziemy tramwajem, będziemy szybko w domu.
szydełkować	heklować	Baby rade heklujom. Kobiety lubią szydełkować.
szyny	glajzy	Bez glajzów banka niy pojedzie. Bez szyn tramwaj nie pojedzie.

Ś

śledzie opiekane	brateringi	Mom smak na brateringi. Zjadlbym śledzia opiekanego.
śmieć, błąd	abfal	Podziwej sie sam: som abfal. Popatrz tutaj – same śmieci.
śmierć	śmiertka	Śmiertka go zabrała piyńć lot tymu nazot. Śmierć zabrała go pięć lat temu.
śmietnik	hasiok	To niy jes futer do ludzi yno do hasioka. To jedzenie nie nadaje się dla ludzi tylko do śmietnika.
środa	szczoda	We szczoda bydzie miesionc jak jo jes żyniaty. W środę minie miesiąc od kiedy jestem żonaty.
środek	poszczodek	Mosz leżeć na poszczodku leżanki. Powinieneś leżeć na środku tapczanu.
śrubokręt	szlaubyncjer	Stracioł mi sie szlaubyncjer. Zgubił mi się śrubokręt.
świecić w oczy	blynduwać	Ber te żdżadło, bo mi blyndujesz. Zabierz to lusterko, bo mi świecisz w oczy.
święto	fajer	Na Barbórka jes nojwiynkszy fajer. Największe święto to Barbórka.

Artykuł Słownik polsko-śląski R – Ś pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.

Słownik polsko-śląski N – P

Marc — Tue, 08 Nov 2022 11:41:34 +0000

N

na piechotę	piechty	Jedziesz na kole abo idziesz piechty? Pojedziesz na rowerze czy pójdziesz piechotą?
na zdrowie (toast)	pyrsk	No to pyrsk! Więc na zdrowie!
naczynie na mleko	szkopek	Dejcie mi szkopek, bo ida po mlyko. Podajcie mi naczynie, bo idę po mleko.
nadsztygar	obersztajger	Dobrze, że żeś jes, bo obersztajger już ryczoł. Dobrze, że jesteś, bo nadsztygar już krzyczał.
nagle	łoroz	Jechali my bankom a tu łoroz kontrola. Jechaliśmy tramwajem a tu nagle kontrola.
najpierw	nojprzód	Najprzód robota, potym szpasy. Najpierw praca, żarty później.
nakrętka	muterka	A kaj mosz muterka? A gdzie podziałeś nakrętkę?
nakrochmalić	wyszkrobić	Możecie wyszkrobić ta płachta. Może pani nakrochmalić to prześcieradło.
nakrzyczeć (na kogoś)	nazdać	Jak przidzie do dom to mu nazdom. Kiedy wróci do domu, nakrzyczę na niego.
nalepka	abcybilder	Wejrzi sie na abcyninder. Spójrz na nalepkę.
nałapać	nachytać	Jak fto chce chytać ryby najprzód musi nachytać chroboków. Jeżeli ktoś chce łowić ryby musi najpierw nałapać robaków.
napój musujący, oranżada, woda mineralna	brauza	Cołki dziyń boło tak gorko, co żech wypioł kista brauzy. Przez cały dzień było tak gorąco, że wypiłem skrzynkę wody mineralnej.
naprawdę	naprowdy	Co to godosz, naprowdy? Cóż ty opowiadasz, naprawdę?
narożnik budynku, kąt w pomieszczeniu	eka	Sam mosz siedym metrów: łod eki do eki. Tutaj jest siedem metrów od narożnika do narożnika.
narzeczona	lipsta	Zaroski przidzie moja lipsta. Zaraz przyjdzie moja narzeczona.
narzeczony	szac	Mosz tela lot, że byś już musiała mieć szaca. Masz tyle lat, że powinnaś mieć już narzeczonego.
nasyp kolejowy	beszong	Na beszongu rosła trowa. Na kolejowym nasypie rosła trawa.
nasypać	nasuć	Suj te wągle ze kołkastli. Nasyp węgla z węglarki.
nauczyciel	rechtor	Rechtor mioł cołki dziyń utropa. Nauczyciel martwił się cały dzień.
nerwowość przed podróżą	rajzyfiber	Juzaś mom rajzyfiber. Znów jestem nerwowy przed podróżą.
nic	psińco	Psińco mi z tego łostało. Nic mi z tego nie zostało.
nie Ślązak	gorol	Gorol niy rozumiy śląski godki. Nie Ślązak nie rozumie śląskiej gwary.
niebawem	chnet	Chnet bydzie ćma. Niedlugo zrobi się ciemno.
niebieski	modry	Kfiotki som rostomajte: jedne czerwone, inksze modre. Kwiatki są różne: jedne czerwone, inne niebieskie.
niechętnie	niyrod	Niyrod pija piwo, wola brauza. Niechętnie piję piwo, wolę napoje gazowane.
niechlujna kobieta	flompa	Łoblycz sie do porządku, bo bydziesz wyglądać jak jako flompa. Ubierz się porządnie, bo inaczej będziesz wyglądać jak kobieta niechlujna.
niedziela	niydziela	Bez niydziela cza lazić we szakecie. W niedzielę należy chodzić w marynarce.
niektóry	niekiery	Niekiero baba to poradzi zrobić stogo haja. Niektóre kobiety potrafią zrobić wielką awanturę.
nieodpowiedni	ańfachowy	Tyn binder to mosz richtig ańfachowy. Twój krawat jest bardzo nieodpowiedni.
nieraz	niyroz	Do omy jeżdżymy cugiym, niyros sznelcugiym. Do babci jeździmy pociągiem, nieraz pośpiesznym.
nieudacznik, biedak	borok	Juzaś tyn borok siedzi we robocie. Ten biedak znów jest w pracy.
niezdara	klipa	Taki srogi karlus a tako klipa. Taki duży młodzieniec, a taki niezdarny.
nikt	żodyn	Żodyn niy jes taki gryfny jak jo. Nikt nie jest taki piękny jak ja.
noga	szłapa	Dzwigni yno szłapa. Podnieś nogę.
nos	kichol	Mo tako ryma, że go kichol boli. Ma taki katar, że aż go nos rozbolał.

O

obcas	abzac	Abzac mi sie złomoł. Złamałam obcas.
obcas	kromflek	Idź prosto, bo sie połomiesz kromfleki. Idź prosto, bo połamiesz sobie obcasy.
obiad	łobiod	Ło ftory bydzie łobiod? O której godzinie będzie obiad?
obierki	łoszkrobiny	A łoszkrobiny żeś wyciep? Wyrzuciłeś obierki?
obok	kole	Kole gruby boła srogo hołda. Obok kopalni była duża hałda.
obrażać się, gniewać	gorszyć sie	Już sie na mje niy gorsz. Nie gniewaj się już na mnie.
obrus	serwet	Bioły serwet jest na świynto a modry na beztydziyń. Biały obrus jest od święta a niebieski na zwykłe dni.
oczy	ślypia	Mjoł takie zielone ślypia. Miał takie zielone oczy.
odcisk, bąbel	blaza	Łod kilofa mom blazy. Od kilofu zrobiły mi się odciski.
odpowiedni	akuratny	Tyn ancug bydzie akuratny. Ten garnitur będzie odpowiedni.
odwiedziny	bezuch	We szczoda mom bezuch. W środę będę miał odwiedziny.
ogień	łogiyń	Dociep tam trocha dzewa do łognia. Dorzuć trochę drewna do ognia.
ognisko	fojera	Na jesiyń zrobiymy na placu fojera. Jesienią rozpalimy na podwórku ognisko.
ogromny	epny	Zaro za Katowicami jes epno hołda. Niedaleko od Katowic znajduje się ogromna hałda.
ojciec	fater	Fater durś łazi we hucie. Ojciec ciągle chodzi w kapeluszu.
okulary	bryle	Do auta mom mieć bryle. W samochodzie powinienem założyć okulary.
ołówek	blajsztift	Szkrajbuj blajsztiftym, bydzie leko zgumować. Pisz ołówkiem, wtedy będzie łatwo to zetrzeć.
opowiadać	prawić	Dobrze prawi. Dobrze mówi.
opowiadać głupstwa	fulać	Lubia ś niymi łosprawiać, bo łoni niy fulajom. Lubię z nimi rozmawiać, bo nPo wiela ta łorynżada? Ile kosztuje oranżada?ie opowiadają głupot.
oranżada	łorynżada
ostroga	szporń	Do konia mosz mieć szporń. Do konia powinieneś mieć ostrogę.
oszczędzać	szporować	Moja baba niy umiy nic uszporować. Moja żona nie potrafi niczego zaoszczędzić.
ośmieszać się, kompromitować	blamować sie	Niy blamuj sie chopie. Nie ośmieszaj się człowieku.

Ó

ósma część czegoś

achtlik

Coś to wypioł? Ani achtlik. Dlaczego tak mało wypiłeś, to nawet nie jedna ósma litra.

P

palacz	kurzok	Taki kurzok by sie móg kupić fojercok. Taki palacz mógłby sobie kupić zapalniczkę.
palić papierosy	kurzić	Jo niy wiedzioł, że ty kurzisz. Nie wiedziałem, że palisz papierosy.
palić w piecu	hajcować	Bez zima cza fest hajcować. Zimą trzeba mocno palić w piecu.
panna	frela	Z ni to już jest prawdziwo frela. Ona jest już prawdziwą panną.
panna z dzieckiem	zowitka	W naszym familoku som baby na wydaniu, wydane i zowitki. W naszym budynku rodzinnym mieszkają panny na wydaniu, mężatki i panny z dziećmi.
papier ścierny	pucpapior	Juzaś mi brakło pucpapioru. Znowu mi zabrakło papieru ściernego.
papierosy	cygaryty	Cygaryty sie czimie w kabzie. Papierosy trzyma się w kieszeni.
papierowy	papiorzany	Dejcie mi jedna tytka ale papiorzano. Poproszę o jedną torebkę ale papierową.
papucie	lacie	Niy chca dostać na geburstak juzaś laciów. Nie chcę znowu dostać na urodziny papuci.
parasol	paryzol	Na co ci paryzol, jak bydzie słońce? Po co ci parasol skoro będzie świeciło słońce?
pastwisko	pasionek	Koń to jes na pasionku abo kaj? Koń jest na pastwisku czy gdzieś indziej?
pączek	krepel	Wiela krepli byś to chciała? Ile chcesz pączków?
pchła	wancka	Byle żeś wancków niy chycioł. Byle byś nie złapał pcheł.
pedał w rowerze	pyndala	Pyndala mi się urwała przi kole. Urwał mi się pedał w rowerze.
pełno	połno	Mom połno szolka zeltra. Mam szklankę pełną wody mineralnej.
perfumy	parfin	A czym to pani woniocie, mocie nowy parfin? Czym pani pachnie, ma pani nowe perfumy?
pędzić	gzuć	Widzieli go gzuć na kole kole banhofu. Widziano go jak pędził na rowerze obok dworca.
pianino, fortepian	klawiyr	Łod ni synek poradzi grać na klawiyrze. Jej syn potrafi grać na pianinie.
piasek	piosek	Tukej niy ma ziymi, som piosek. Tutaj nie ma ziemi, jest wyłącznie piasek.
pić	duldać	Dudloł tyn zelter aże cały wydudloł. Pił tę wodę mineralną aż całą wypił.
pieczątka	sztympel	Na listku mo być sztympel. Na liście powinien być stempel.
pielgrzymka	ponć	Pódziesz latoś na ponć? Pójdziesz w tym roku na pielgrzymkę?
pierścionek	pieszczonek	Szac doł mi gryfny pieszczonek. Narzeczony podarował mi piękny pierścionek.
piękny, ugłaskany	ciaciany	Ale mocie tyn kamerlik wyciaciany. Ale pani ma piękny pokoik.
piętro	sztok	Ida klachać na drugi sztok. Idę sobie poplotkować na drugie piętro.
pijak	chachor	Coby z ciebie niy boł chachor. Obyś nie został pijakiem.
pijany	naprany	Naprany mo siedzieć w doma a niy lotać łod borsztajnu do borsztajnu. Pijany powinien siedzieć w domu a nie biegać od krawężnika do krawężnika.
pik (w kartach)	grin	Coś mi dzisio włażom same griny. Jakoś dziś dostaję tylko piki.
pilnik	fajla	Niy czaskej motkiym yno nojprzód sie do tego weź fajla. Nie uderzaj młotkiem, weź najpierw pilnik.
pilnować	wachować	Mosz wachować placu a niy sie smykać. Powinieneś pilnować podwórka a nie się włóczyć.
piła tarczowa	krajzyga	Kamrat mi sprzedoł mocno krajzyga. Kolega sprzedał mi mocną piłę tarczową.
piłka do gry	bal	Kaj zaś jes mój bal? Gdzie podziała się moja piłka?
piłka nożna	fusbal	Do fusbalu niy cza epnego stadionu, styknie trocha placu pod lasym. Do gry w piłkę nożną nie trzeba wielkiego stadionu, wystarczy nieco miejsca pod lasem.
piorunochron	blizablajfer	Na chałpie cza mieć blizablajfer. Na domu powinien być piorunochron.
pisać	szkryflać	Naszkryfloł mi listek, ale wiela co niy naszkryfloł. Napisał do mnie list, ale krótki.
pisanka	kroszonka	Gryfne mocie te kroszonki. Ładne ma pani pisanki.
pistolet	pistola	Wojok może mieć tak samo pistola. Żołnierz może mieć również pistolet.
plama	flek	Łobloła sie bonkawom i teroski mo flek na szczewiku. Oblała się kawą i teraz ma plamę na bucie.
plotkować	klachać	Ida sie poklachać. Idę sobie poplotkować.
plotkować, dużo mówić	paplać	Niy paplej tela. Nie mów tak dużo. plotkować, głośno mówić rajcować Baby to by yno rajcowały. Kobiety najchętniej by plotkowały.
płaski	plaslaty	Co te kreple mocie takie plaskate? Dlaczego pani pączki są takie płaskie?
płaskostopie	platfus	Niy boł przi wojsku, bo mioł platfus. Nie służył w wojsku z powodu płaskostopia.
płaszcz	mantel	Kupia sie nowy mantel na zima. Kupię sobie nowy płaszcz na zimę.
płatki owsiane	chaberfloki	Chaberfloki to som dobre do bajtli. Płatki owsiane dobre są dla dzieci.
płot	pot	Kotowi jes jedno, poradzi przelyź bez pot. Kotu jest wszystko jedno, potrafi przejść przez płot.
pocalunek	dziubek	Dej mi dziubka i niy godej tela. Pocałuj mnie i nie mów tyle.
pociąg pośpieszny	sznelcug	Sznelcug sam niy stowo. Pociąg pośpieszny tutaj się nie zatrzymuje.
pociąg, pęd	cug	Ło ftory mosz cug? O której godzinie odchodzi twój pociąg?
poczekaj	doczkej	Doczkej na oma, łona ci fszysko powiy. Poczekaj na babcię, ona ci wszystko powie.
poddasze	gibel	Fciep te stare graty na gibel. Wrzuć stare sprzęty na poddasze.
podeszwa	zola	Coś mosz na zoli. Coś masz na podeszwie.
podgrzewacz elektryczny	kocher	Jak niy ma pieca, dobry i kocher. Kiedy nie ma pieca dobry i podgrzewacz elektryczny.
podkład kolejowy z drewna	szwela	Weznymy krajzyga i potnymy te szwele. Weźmiemy piłę tarczową i potniemy te podkłady.
podlewaczka	giskana	Ta giskana jes połno abo próżno? Ta podlewaczka jest napełniona czy pusta?
podlizywać się	podchlybiać sie	Już mi sie tak niy podchlybiej. Już mi się tak nie podlizuj.
podlizywać się	przichlybiać sie	Po jakiymu sie do niego przichlybiosz? Dlaczego mu się podlizujes
podłoga	dylina	Pomyj dyliny w chałpie, bo som już czorne. Umyj w domu podłogi, bo są już zabrudzone.
podnieść	dźwgnonć	Ciynszko sie dźwignąć z leżanki. Trudno się podnieść z tapczana.
podróż	rajza	Dugo bydzie ta wasza rajza? Czy pana podróż będzie długa?
podróż	wander	Pódź pojadymy na jaki wander. Choć wybierzemy się w jakąś podróż.
podrzeć	potargać	A po jakiymu mosz potargany heft? Dlaczego masz podarty zeszyt?
podrzutek, nigrzeczne dziecko	podciep	Tyn łod ni bajtel to jes łokropny podciep. Jej dziecko jest bardzo niegrzeczne.
podwieczorek	swaczyna	Dziś swaczyna momy ćwierć na szosto. Dziś podwieczorek mamy piętnaście minut po piątej.
pokój	izba	W doma my mieli dwie izby, kuchnia i antryj. W domu mieliśmy dwa pokoje, kuchnię i przedpokój.
pokręcony, pomylony	pofyrtany	Nasz opa cołki żywot boł taki pofyrtany. Nasz dziadek był taki pokręcony przez całe życie.
pokroić	pokroć	Cza pokroć chlyb, bo familijo godno. Trzeba pokroić chleb, bo rodzina jest głodna.
pokrywa , wieczko	dekiel	Symni sie dekiel z ty biksy to zobejrzisz co jes we poszczotku. Zdejmij pokrywę z puszki, wtedy zobaczysz co jest w środku.
polerować, czyścić	glancować	Prziszoł twój szac w glancowanych szczewikach. Przyszedł twój narzeczony w wypolerowanych butach.
policzki	paple	Chamster to mo dopiyro srogie paple. Chomik to ma naprawdę duże policzki.
położyć się	legnonć sie	Legni sie, boś sie richtig narobioł. Połóż się, bo naprawdę się napracowałeś.
południe	połednie	Dopiyro co było sześ a już połednie. Dopiero była godzina szósta a tu już południe.
pomarańcza	apluzina	Zjydz co, choby apluzina. Zjedz coś, przynajmniej pomarańczę.
pomiatać, brudzić	ciorać	Niy ciorej tak tym heftym, bo ci się pomarasi. Nie pomiataj tak zeszytem, bo ci się wybrudzi.
pomidor	tomata	Posłałach moigo chopa po dwa fonty tomatów. Wysłałam mojego męża po kilogram pomidorów.
pompować	plompać	Naplompej sie luftu przi kole. Napompuj sobie powietrza w rowerze.
popielniczka	aszynbecher	Wyciep no ze aszymbechra, bo tam jest połno. Wyrzuć zawartość popielniczki, bo jest pełna.
poprzeczka (w piłce nożnej)	lata	To był prawie nec, ale bal piznoł w lata. Prawie była bramka, ale piłka uderzyła w poprzeczkę.
poręcz	gelynder	Czim sie gelyndra to niy ślecisz ze słodów. Trzymaj się poręczy, wtedy nie zlecisz ze schodów.
portfel	briftasza	Nowo mocie ta briftasza? Pana portfel jest nowy?
portmonetka	portmanyj	Portmanyj połny, moga sie nakupić szatów. Portmonetka pełna, mogę sobie nakupić sukienek.
postrzeleniec	fimel	Loto po mieście jak jaki fimel. Biega po mieście jak postrzeleniec.
poszczęścić się	podarzić sie	To wom sie pani podarziło. To się pani poszczęściło.
poślizgnąć się	ujechać	Ujechoł żech na skórce ze apfelziny. Poślizgnąłem się na skórce z pomarańczy.
potrącić	sztuchnonć	Po jakiymu mje sztuchosz? Dlaczego mnie potrącasz?
powiedzieć	pedzieć	Zapomłach ci to pedzieć. Zapomniałam ci o tym powiedzieć.
powiesić	łobiesić	Cza iś łobiesić fana we łoknie. Należy iść wywiesić flagę w oknie.
powietrze	luft	Jak ci sam źle to idź na luft. Jeżeli ci tutaj źle, wyjdź na powietrze.
powoli	poleku	Niy bydymy lecieć, pódymy sie po leku. Nie będziemy biec, pójdziemy sobie powoli.
poziomnica	waserwoga	Jak niy bydziesz mioł waserwogi to ci wyndzie krziwo. Jeśli nie użyjesz poziomnicy, wyjdzie krzywo.
pół	halba	Styknie jedna halba. Wystarczy pół litra (wódki).
pół kilo	font	Dejcie mi font krupnioków. Poproszę o pół kilo kaszanki.
półbuty	halbki	Wczora sam prziszoł we nowych halbkach. Wczoraj pojawił się tutaj w nowych półbutach.
później	niyskorzi	Wszystko zrobia, ale niyskorzi. Zrobię wszystko, ale później.
późno	niyskoro	Pacz jak sie niyskoro łoroz zrobiyło. Poparz jak się nagle zrobiło późno.
pracowity	robotny	Fto sam niy jest robotny? Kto tutaj nie jest pracowity?
pralnia	waszkuchnia	Konsek izby dzisio styknie za cało waszkuchnia. Dziś zamiast pralni wystarczy kawałek pokoju.
prasować	biglować	Mom wiela biglowania dzisioj. Mam dziś dużo prasowania.
prawdziwy, właściwy	istny	Fszyscy godali, że to jes istny miglanc. Wszyscy mówili, że to prawdziwy kombinator.
prąd elektryczny	sztrom	Bydzie ćma, bo sztromu niy ma. Będzie ciemno, bo nie ma prądu.
prezent	gyszynk	Geburstak jes dobry, bo sie dostowo gryfne geszynki. Urodziny są dobre, bo wtedy dostaje się ładne prezenty.
probostwo	fara	Na fara to cza iś prosto. Żeby dojść do probostwa trzeba iść prosto.
proboszcz	farorz	Farorz dugo dziś siedzioł we suchatelnicy. Ksiądz proboszcz długo dziś siedział w konfesjonale.
proca	szljoder	Mosz niy szczilać ze szlojdra! Masz nie strzelać z procy!
proszek do pieczenia	bakpulwer	Idź do sklepu, bo niy mom bakpulweru. Idź do sklepu, bo nie mam proszku do pieczenia.
przebita opona	pana	Jechoł do miasta i chycioł pana. Jechał do miasta i w rowerze przebiła mu się opona.
przecież	dyć	Dyć to normalne cygaństwo. Przecież to zwykłe kłamstwo.
przecież	przeca	Przeca wiym, że żeś wydano. Przecież wiem, że wyszłaś za maż.
przecinak	majzel	Na coś to łostawioł majzel na fiśli? Dlaczego zostawiłeś przecinak na strychu?
przed siebie	przedsia	Szoł tak cołki dziyń przedsia. Szedł tak cały dzień przed siebie.
przedpokój	antryj	Łostow szczewiki we antryju. Pozostaw obuwie w przedpokoju.
przekleństwo (delikatne)	pierona	Pierona, juzaś pana! Niech to szlag trafi, znowu złapałem gumę w rowerze!
przekręcać	inacyć	Co mu powiym to poradzi inacyć. Wszystko co mu powiem potrafi przekręcić.
przerwa chorobowa w pracy	rewjyr	Jak żeś jes chory to idź na rewjyr. Skoro jesteś chory weź sobie wolne od pracy.
przestać	ustoć	Ustoń z tym larmym. Przestań już krzyczeć.
prześcieradło	płachta	We sobota byda bigluwać płachty. W sobotę wyprasuję prześcieradła.
przewrócić się, upaść	liznąć	Jechoł na kole i liznął. Jechał rowerem i przewrócił się.
przyglądać się	dziwać sie	Podziwej sie jako srogo chałpa. Popatrz jaki duży dom.
przygotowywać	rychtować	Narychtuj yno jaki łobiod. Przygotuj jakiś obiad.
przyjrzeć się	podziwać sie	Podziwej sie jako mo zopaska. Popatrz jaki ma fartuch.
przynudzać	smyndzić	Opa cołki czos smyndzi. Dziadek cały czas przynudza.
przypadek	cufal	Trefiyli my sie bez cufal. Spotkaliśmy się przez przypadek.
przypadek	tref	Pacz co za tref! Popatrz co za przypadek!
przypomnieć sobie	spomnieć sie	Spomni sie jak żeś był za bajtla. Przypomnij sobie jak byłeś dzieckiem.
pszczoła	bina	Biny lecom do kwiotków. Pszczoły lecą do kwiatków.
ptak, hobby	ptok	Szkat to jest ważny ptok na Ślonsku. Gra w skata to ważne hobby na Śląsku
pudełko	kastlik	Cza mu spaczeć jaki kastlik na graczki. Trzeba mu zorganizować jakieś pudełko na zabawki.
pusty	prozny	Sam mosz dwie krauze połne i jedna prozno. Tutaj masz dwa słoiki pełne i jeden pusty.
puszka	biksa	Skryj te szkloki do biksy. Schowaj landrynki do puszki.

Artykuł Słownik polsko-śląski N – P pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.

Słownik polsko-śląski L – M

Marc — Tue, 08 Nov 2022 11:21:12 +0000

L

lamentować	jamrać	Stoła na poszczotku izby i richtig jamrała. Stała na środku pokoju i naprawdę lamentowała.
lampa karbidowa	karbitka	Downi na grubie niy boło lampów na sztrom yno karbitki. Dawniej w kopalniach nie było lamp elektrycznych tylko karbidowe.
landrynka	szklok	Szkloki to nolepszy maszkyt. Landrynki to najlepsze smakołyki.
lane kluski	ajlauf	Bydzie ajlauf na łobiod. Na obiad mamy lane kluski.
lanie	lyjty	Niy maraś sie, bo dostaniesz lyjty. Nie brudź się, bo dostaniesz lanie.
laska	kryka	Opa łazi pod krykom. Dziadek chodzi o lasce.
latać	furgać	Gynś poradzi lotać jak jes dziko. Gęsi potrafią latać, ale tylko dzikie.
latawiec	drach	Za bajta my robiyli drachy. Jako dzieci robiliśmy latawce.
legitymacja, dokument tożsamości	legitka	Niy frasuj sie, może ftory znod twoja legitka. Nie mart się, może ktoś znalazł twoją legitymację.
lekceważyć, mieć gdzieś	smolić	Smola jego zolyty. Lekceważę jego zaloty.
leniwy	zgniyły	Cera to mioł blank zgniyło. Miał całkowicie leniwą córkę.
liczyć	rachować	Synek mioł śtyry roki a juże poradzioł rachować. Chłopiec miał cztery lata a już potrafił liczyć.
list	listek	A napisoł ci jaki listek? A napisał do ciebie list?
list, pismo	brif	Czekom na brif łot bracika. Czekam na list od brata.
listwa	lajsta	Miyndzy ścianom i dylinom som takie lajsty. Między ścianą a podłogą są listwy.
litr	liter	Wola liter wody jak liter mlyka. Wolę litr wody niż litr mleka.
lizus	przichlast	Juzaś tyn przichlast psziszoł. Znów ten lisus przyszedł.
lusterko	żdżadło	Wejrzi sie do żdżadła i niy rób gańby. Popatrz do lustra i nie przynoś wstydu.
lutownica	lyjtkolba	Kaj jes moja lyjtkolba? Gdzie jest moja lutownica?

Ł

ładny	gryfny	We łogrodzie momy richtig gryfne kwiotki. W ogrodzie mamy naprawdę ładne kwiatki.
ładny	szwarny	Kaj sam może być jaki szwarny synek? Gdzie tu może być jakiś ładny chłopiec?
łakomy	przepadzity	Nasza gadzina jes richtig przepadzito. Nasz inwentarz domowy jest naprawdę łakomy.
łańcuch	ketałaska	Bes kety koło niy pojedzie. Bez łańcucha rower nie pojedzie.
łasica	łaska	Łaska poradzi udusić kokota. Łasica potrafi zadusić koguta.
łaskotać	kilać	Niy lubia jak mje kilosz. Nie lubię kiedy mnie łaskoczesz.
łatwo	leko	Niy ma leko. Nie jest łatwo.
ławeczka	ryczka	Weź sie rycka i zicni. Weź sobie ławeczkę i usiądź.
łobuz	gizd	Rostomajte gizdy łażom po cołkim mieście. Po całym mieście chodzą różne łobuzy.
łobuz	rojber	Rojbry zezarły mi wieprzki we łogrodzie. Łobuzy zjadły mi agrest w ogrodzie.
łom	brecha	Do ty roboty mosz mieć brecha. Do tej pracy potrzebujesz łomu.
łuska kakaowa	kakauszala	Bydziesz szoł nazot to kup kakauszale. Kiedy będziesz wracać, kup łuskę kakaową.
łysina	glaca	Jak mosz glaca niy musisz mieć grzebiynia. Skoro masz łysinę, nie potrzebujesz grzebienia.
łza	płaczka	Aże mu leciały płaczki. Aż mu leciały łzy.

M

maluch, człowiek niewielkiego wzrostu	pyrtek	Pyrtek niy poradzi wysoko skokać. Niski człowiek nie potrafi skakać wysoko.
mała miotełka	śmiatek	Prziniyś śmiatek i pozamiatej. Przynieś miotełkę i pozamiataj.
małpa	afa	Niy skokej choby afa. Przestań skakać jak małpa.
mały pokój	kamerlik	Za dziołcha to jo miała swój kamerlik. Jako młoda dziewczyna mieszkałam w małym pokoju.
maruda, niejadek	poprznioł	Jedyn bajtel zjy do porzondku a inszy to jest poprznioł. Jedno dziecko porządnie się naje a inne jest niejadkiem.
marudny	zmierzły	Moja baba dziś jest fest zmierzło. Moja żona jest dziś bardzo marudna.
marudzić, zrzędzić	wajać	Moj chop juzaś wajoł cołki dziyń. Mój mąż znowu marudził cały dzień.
marynarka	szaket	Jak chop łoblecze szaket to jes fest wysztiglowany. Kiedy mężczyzna założy marynarkę wtedy jest wystrojony.
mecz rewanżowy	wetka	A jutro gromy wetka. Jutro zagramy mecz rewanżowy.
metr	meter	Dejcie mi dzewniano lajsta, tako na meter dugo. Poproszę listwę drewnianą, metr długości.
metr krawiecki	myjtermas	Wiela to wom pani wyszło na tym myjtermasie. Ile pani wymierzyła tym metrem krawieckim?
mętny	kalny	Tyn zelter coś mocie kalny. Ta woda mineralna jest jakaś mętna.
mężczyzna, mąż	chop	Chopy rade grajom we fusbal. Mężczyźni lubią grać w piłkę nożną.
miarka składana	corsztok	Na co ci blajsztift jak niy mosz corsztoka? Po co ci ołówek skoro nie masz miarki?
miesiąc	miesionc	Na pyndzyjo cza robić cołki miesionc. Na wypłatę trzeba pracować cały miesiąc.
mieszać	szelontać	Poszelontej w ty szolce. Wymieszaj zawartość szklanki.
mieszać w głowie	bamoncić	Niy bamonć mje! Nie mieszaj mi w głowie!
mięsień	muskla	Chop musi mieć fest muskle. Mężczyzna powinien mieć dobrze rozwinięte mięśnie.
mięso	miyso	Juzaś niy ma miysa na łobiod. Znowu nie ma mięsa na obiad.
migdały	mandle	Dowo sie do zisty mandle abo niy? Czy do babki dodaje się migdały, czy nie?
miotła	mietła	Sam jes tela marasu, że cza iść po mietła. Tu jest tyle brudu, że trzeba pójść po miotłę.
mirt	merta	Fto mo merta na łogródku? Kto hoduje mirt na ogródku?
miska	waszpek	Dej sam jaki waszpek. Podaj tu jakąś miskę.
mleko	mlyko	Kaj żeś łostawioła kana na mlyko? Gdzie zostawiłaś bańkę na mleko?
młodzieniec	karlus	Paczcie pani, tyn wasz synek to już jes gryfny karlus. Niech pani popatrzy, pani syn wyrósł na przystojnego młodzieńca.
młotek	motek	Ślecioł mi motek jak żech robioł na dachu. Kiedy pracowałem na dachu spadł mi młotek.
mocno	fest	Cza sam dać dobry klyj coby fest czimało. Należy dać tutaj dobry klej, żeby mocno trzymało.
moczyć	tonkać	Starzik tonko żymła we mlyku. Dziadek moczy bułkę w mleku.
modlić się	rzykać	We kościele sie rzyko a niy śmieje. W kościele należy się modlić, a nie śmiać.
morela	aprikołza	Byś mogła kupić trocha aprikołzów. Mogłabyś kupić nieco moreli.
motorower	moplik	Niy łaź piechty, kup sie moplik. Nie chodź piechotą, kup sobie motorower.
motyl	szmaterlok	Na wiosna bydom zaś furgać szmaterloki. Wiosną znów będą latać motyle.
mowa, język	godka	Niy znom ty godki. Nie znam tego języka.
mówić	godać	Poradzisz godać po ślonsku? Potrafisz mówić po śląsku?
mówić	padać	Co to padosz? O czym mówisz?
mówić od rzeczy	fandzolić	Moj chop niykiedy fanzoli. Mój mąż czasem mówi od rzeczy.
mówić po niemiecku (żartobliwie)	diderdasować	Stoli tam i sie diderdasuwali. Stali tam i rozmawiali po niemiecku.
mrówka	amajza	Amajza wlazła na kwiotek. Mrówka weszła na kwiatek.
murarz	mulorz	Moj chop robi za mulorza. Mój mąż pracuje jako murarz.
musztarda	zynft	Chcecie to zymftu do tego wusztu. Chce pan musztardę do kiełbasy?
myszkować, szukać	sznupać	Za czym to tak sznupiesz? Czego tak szukasz?

Artykuł Słownik polsko-śląski L – M pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.

Słownik polsko-śląski I – K

Marc — Tue, 08 Nov 2022 10:31:07 +0000

I

ile	wiela	Wiela to mosz lot? Ile masz lat?
imię, nazwisko	miano	Jakie to mocie miano? Jak się pan/pani nazywa?
Indianin	Indianer	Było cołki czerwony, jako Indianer. Był całkiem czerwony, jak Indianin.
indyk	pultok	Już niy momy pultoków, same kury. Nie hodujemy już indyków tylko wyłącznie kury.
inny	inkszy	Jak sie kupujesz szczewiki to sie kup inksze. Jeżeli chcesz kupić buty, kup inne.

J

ja	jo	Nikt ci tego tak niy zrobi jak jo. Nikt ci tego nie zrobi tak jak ja.
jajecznica	smażonka	Smażonka to jes dobre jodło. Jajecznica to jest dobra potrawa.
jak	jako	Jako to żeś do mje pedzioł? Jak do mnie powiedziałeś?
jarzyny	grincojg	Grincojg musi być do kożdego łobiadu. Jarzyny powinny być w każdym obiedzie.
jedzenie	jodło	Dobre jodło warzicie, pani. Dobrze pani gotuje.
jesień	podzim	Na podzim wykopiymy kartofle ze pola. Jesienią wykopiemy z pola ziemniaki.
jeść kolację	wieczerzać	Ło ftory wasza familijo wieczerzo? O której godzinie pana/pani rodzina je kolację?
jeść śniadanie	śniodać	Dzisio śniodać niy bydymy. Dziś nie jemy śniadania.

K

kalafior	blumkol	Mocie we sklepie blumkol? Czy w sklepie jest kalafior?
kalarepa	oberiba	Wy mocie na łogródku oberiba a jo niy. Pani/pan ma na ogródku kalarepę a ja nie mam.
kalesony	spodnioki	Bez zima nosza spodnioki. W zimie chodzę w kalesonach.
kamizelka	westa	Wczora żech widzioł chopa we weście. Wczoraj widziałem mężczyznę w kamizelce.
kanapka	klapsznita	Zrób mi jako klapsznita do roboty. Przygotuj mi jakąś kanapkę do pracy.
kant w spodniach	biza	Bigluj tak, coby boły bizy. Prasuj tak, żeby uzyskać kanty w spodniach.
kapelusz	hut	Bez niedziela cza mieć hut. W niedzielę należy chodzić w kapeluszu.
kaptur	kapuca	Jak jes srogi wiater to naciągej kapuca na gowa. Kiedy wieje mocny wiatr, naciągaj kaptur na głowę.
karabin	gywera	Kożdy wojok mo mieć swoja gywera. Każdy żołnierz powinien mieć swój karabin.
karmić	futrować	Jak sie mo gadzina to jom cza roz dziynnie futrować. Gdy posiada się zwierzęta gospodarskie, należy je karmić raz dziennie.
karnisz	gardinsztanga	Cza wymiynić staro gardinsztanga na nowo. Należy wmienić stary karnisz na nowy.
karo (w kartach)	siel (szel)	Dej mi karta yno niy siela. Daj mi kartę, byle nie karo.
karuzela	karasol	Jak jest łotpust to bajtle radzi jeżdzom na karasolu. W czasie odpustu mali chłopcy chętnie jeżdżą na karuzeli.
kasza	krupy	We zupie dziś bydom krupy abo nudle? Dziś w zupie będzie kasza czy makaron?
kaszanka	krupniok	Do mje krupniok to jes nolepsze jodło. Kaszanka to dla mnie najlepsza potrawa.
kaszleć	charlać	Downo to tak charlocie? Czy od dawna pan tak kaszle?
kaszleć	kucać	Moj chop mo ryma i kuco. Mój mąż ma katar i kaszle.
katar	ryma	Czeci dziyń mom ryma. Od trzech dni mam katar.
kataryniarz	lajerman	Niy pamiyntom kiej żech łostatni roz widziała lajermana. Nie pamiętam kiedy ostatnio widziałam kataryniarza.
kawa naturalna	bonkawa	Jak śniodosz to sie napij bonkawy. Pij kawę do śniadania.
kawalerka lub małe pomieszczenie	ancla	W ty jego ancli niy ma placu. W jego kawalerce brakuje miejsca.
kawałek	konsek	Dejcie mi pani wusztu, yno mały konsek. Poproszę o kiełbasę, ale mały kawałek.
kąpielówki	badyhouzy	Łoblycz sie badyhouzy. Załóż kąpielówki.
kędzierzawy	lokaty	Za bajtla łon boł lokaty, a teroski niy jes. Jako dziecko był kędzierzawy, a teraz nie jest.
kęs	bajs	Dej mi yno jedyn bajs ze twoi sznity. Daj mi tylko jeden kęs twojej kanapki.
kiełbasa	wuszt	Dej mi na wieczerzo chleba z wusztem. Podaj mi na kolację chleb z kiełbasą.
kiełbaska	oplerek	Godnych jes, niy ma sam jakigo oplerka? Jestem głodny, nie znajdzie się jakaś kiełbaska?
kier (w kartach)	herc	Mioł same herce, besto wygroł cołki szpil. Miał w kartach same kiery i dlatego wygrał rozdanie.
kierownica	linkera	Chyć sie linkery i niy jedź jak gupielok. Złap kierownicę i nie jedź jak głupek.
kierownica roweru	lynsztanga	Powieś nec na lynsztandze i gzuj do dom. Powieś siatkę na kierownicy i pędź do domu.
kieszeń	kabza	Dzisio mom połno w kabzi. Dziś mam pełną kieszeń.
klasztor	klosztor	Downi to klosztory boły fszyndzie. Dawniej wszędzie były klasztory.
kluski na parze	buchty	Rod jym buchty. Lubię kluski na parze.
kłamać	cyganić	Yno mje niy cygoń! Tylko mnie nie okłamuj!
kłócić się	wadzić sie	Kaj pódzie to sie wadzi. Gdzie nie pójdzie, tam się kłóci.
kłuć	żgać	Coś mie żgo w żołondku. Coś mnie kłuje w żołądku.
koc	deka	Legni sie pod dekom. Położ się pod kołdrą.
kogut	kokot	Kokot tak samo musi mieć futer. Również kogut potrzebuje karmy.
kok	dudlik	Kupia sie nowe szaty, zrobia sie dudlik i zaś byda gryfno. Kupię sobie nową sukienkę, zrobię kok i znów będę piękna.
kokardka	maszka	Jako maszka mosz rada: bioło abo zielono? Jaka wstążka ci się podoba: biała czy zielona?
kolacja	wieczerza	Pódź do dom na wieczerzo. Chodź do domu na kolację.
kolega	kamrat	Być kamrat i dej co zakurzyć. Bądź kolegą i poczęstuj papierosem.
kolej	bana	Na banie to jes blank dobro robota. Praca na kolei jest całkiem dobra.
kolejka	raja	Do masorza dzisio boła raja. Do rzeźnika dziś ustawiła się kolejka.
kołdra	sztebdeka	Na zima kupia nowo sztebdeka. Na zimę kupię nową kołdrę.
kołnierz	kragiel	Łozepni sie kragiel. Rozepnij sobie kołnierz.
komar	kopruch	Fto sam napuścioł tela kopruchów? Kto tutaj wpuścił tyle komarów?
kombinator	miglanc	Ś niego jes richtig miglanc. On jest prawdziwym kombinatorem.
komoda	wertiko	Postawiymy teroski wertiko kole leżanki. Teraz ustawimy komodę przy tapczanie.
konfesjonał	suchatelnica	Kapelonek durś siedzi we suchatelnicy. Wikary ciągle siedzi w konfesjonale.
koniec, zakończenie	szlus	Teroski sie przeblecymy i bydzie szlus. Teraz się przebierzemy i będzie koniec.
kopalnia	gruba	W naszy familii zowżdy ftoś robioł na grubie. W naszej rodzinie zawsze ktoś pracoał w kopalni.
korek	fróp	Na co ci ta flaszka jak niy mosz fropa? Po co ci ta butelka skoro nie masz korka?
kotlet mielony	karminadel	Karminadle robione w doma som lepsze jak kupne. Kotlety mielone przygotowywane w domu są lepsze od tych ze sklepu.
kran	kokotek	Kokotek łodkryncony a woda niy leci. Kran odkręcony, a woda nie leci.
krasnal	cwerg	Niy wyglondoł jak chop yno jak jaki cwerg. Nie wyglądał jak mężczyzna tylko jak krasnal.
kratka ściekowa kanalizacji	gulik	Wczora dwa złote wpadło mi do gulika. Wczoraj dwa złote wpadły mi do kratki ściekowej.
krawat	binder	Łoblycz sie binder, bydziesz gryfniejszy. Załóż krawat, będziesz ładniejszy.
krawat	krawatka	Gryfny chop to i krawatka gryfno musi mieć. Przystojny mężczyzna musi mieć ładny krawat.
krawat	ślips	Mocie jakie ślipsy we sklepie? Macie w sklepie jakieś krawaty?
krawcowa	szwoczka	We sklepie niy majom gryfnych szatów, musza iś do szwoczki. W sklepie nie ma ładnych sukienek, muszę iść do krawcowej.
krawężnik	borszatajn	Niy wyłaź za borsztajn. Nie wychodź poza krawężnik.
kredens	bifyj	Tolyrze sie czimie we byfyju. Talerze trzymamy w kredensie.
kreska, linia	piska	A widzicie pani ta piska? Widzi pani tę linię?
kroić	kroć	Ktoć chlyp tak samo cza umieć. Także kroić chleb trzeba umieć.
kromka chleba	sznita	Niy chca sznity, chca łobiod. Nie chcę kromki chleba, chcę obiad.
krzak	krzok	Jechoł na kole i wjechoł we krzoki. Jechał na rowerze i wjechał w krzaki.
krzesło	stołek	Zicni sie na stołku abo na ryczce. Usiądź na krześle albo na ławeczce.
krzywe nogi	oły	Śmioli sie s niego, co mo oły. Śmiali się z niego, że ma krzywe nogi.
ksiądz	ksiynżoszek	Nosz ksiunżoszek poradzi godać durś czi godziny. Nasz ksiądz potrafi mówić przez trzy godziny bez przerwy.
księżyc	miesionczek	Ale dziś miesionczek gryfnie świyci. Ale księżyc dziś ładnie świeci.
kto	fto	Fto to widzioł? Kto to widział?
ktoś uciążliwy	pierzin	Zaś mi prziszoł do chałpy tyn pierzin. Znowu przyszedł do mojego domu ten uciążliwy człowiek.
który	kiery	Kiery to wasz chop? Który z tych mężczyzn jest pani mężem?
kukułka	kukowka	Słyszołech dziś kukowka pod lasym. Słyszałem dzisiaj kukułkę pod lasem.
kukurydza	majs	Radzi jycie majs? Smakuje panu/pani kukurydza?
kulawy, niezdarny	szpotlawy	Co tak łazisz choby szpotawy? Co tak idziesz jak kulawy?
kupiony (w odróżnieniu od domowego)	kupny	Downi fszysko robiyli w doma a dzisio chcom mieć yno kupne. Kiedyś wszystko wyrabiano w domu, dziś każdy chce mieć takie ze sklepu.
kwaśne mleko	kiszka	Mom mlyko a kiszka tak samo. Mam mleko i kwaśne mleko także.

Artykuł Słownik polsko-śląski I – K pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.

Słownik polsko-śląski F – H

Marc — Tue, 08 Nov 2022 10:15:31 +0000

F

fartuch	zopaska	Bydziesz warzić że żeś łoblykła zopaska? Masz zamiar gotować skoro włożyłaś fartuch?
ferie, wakacje	feryje	Jeszcze dwa tydnie i bydom feryje. Jeszcze dwa tygodnie i będą wakacje.
fermentować	gerować	Japka na wino muszom nojprzód gerować. Jabłka, z których będzie wino muszą najpierw sfermentować.
firana	gardina	Jak mosz lokno to sie musisz kupić gardiny. Skoro masz okno, musisz kupić firany.
flaga	fana	Wejrzi sie na ta fana. Spójrz na tę flagę.
fryzjer	golac	Łaża do golaca kożdy miesionc. Chodzę do fryzjera co miesiąc.
furmanka	fura	Downi wągle woziyli yno furami. Dawniej węgiel wożono wyłącznie furmankami.

G

galareta	galert	Na sobota zrobia moi familii galert ze kury. W sobotę przygotuję dla mojej rodziny galaretę z kury.
gałąź	asta	Podziwej sie – tela latoś jabłków, co asta sie złomała. Popatrz, w tym roku jest tyle jabłek, że gałąź złamała się.
ganek	lauba	Po jakiymu to czimiesz kołkasla w laubie? Dlaczego trzymasz węglarkę na ganku?
gapa, nieudacznik	leber	Pełno chopów a same lebry. Mnóstwo mężczyzn, ale samych nieudaczników.
garb, plecy	pukel	Rob tak dugo aż ci pukel urośnie. Pracuj aż garb ci wyrośnie.
garbus	puklaty	Niy śmiyjcie sie z puklatego. Nie śmiejcie się z garbusa.
garnitur	ancug	Widzieli go iś we ancugu. Był widziany jak szedł w garniturze.
garnuszek	gorczek	Łostow mi trocha zupy we gorczku. Zostaw mi trochę zupy w garnuszku.
gatunek	zorta	To som jajca piyrszy zorty. To są jajka w pierwszym gatunku.
gazeta	cajtong	Jak bydziesz szoł nazot, kup cajtong. Kiedy będziesz wracał, kup gazetę.
gdzie	kaj	A kaj tam, co to godosz? A gdzie tam, co też opowiadasz?
gdzieś	kajś	Pojechoł kajś na dugo rajza i go niy ma. Wyjechał gdzieś w długą podróż i nie ma go.
głowa	kepa	W fusbal idzie grać kepom tak samo. W piłce nożnej można grać także głową.
głupek	gupielok	Niy skokej to dylinie jak gupielok. Nie skacz po podłodze jak głupek.
gorący	gorki	Te kartofle som richtig gorkie. Te ziemniaki są naprawdę gorące.
gorączka	fiber	Dwa tydnie mie czimie tyn fiber. Mam gorączkę od dwóch tygodni.
gotować	warzić	Cza co dobrego uwarzić na łobiod. Trzeba ugotować coś dobrego na obiad.
gotować się	wreć	Wciepuj te kloski, bo woda wre. Wrzucaj kluski, bo woda się gotuje.
gotowe	fertig	Jeszcze łobleka szczefiki i byda fertig. Jeszcze tylko założę buty i będę gotowy.
góra, wierzch	wiyrch	Fiśla w kożdy chałupie jest na wiyrchu. Strych w każdym domu jest na górze.
górnik	hajer	Hajera to kożdy jedyn szanuje. Górnika wszyscy szanują.
grabarz	kopidoł	Chyć sie jaki roboty, choby za kopidoła. Znajdź jakąś pracę, na przykład zostań grabarzem.
grat	klamor	Na fiśli to opa czimie same klamory. Na strychu dziadek trzyma same graty.
gruby	ruby	Jedyn jes chudy a inszy – ruby. Jedni są chodzi, inni – grubi.
gruźlik	tuberok	Kucosz jak tuberok. Kaszlesz jak gruźlik.
grzyb prawdziwek	prawok	Moj stary poszoł do lasa i prziniós wiela prawoków. Mój mąż poszedl do lasu i przyniósł sporo prawdziwków.
guma do żucia	kauguma	Dej mi jedna kauguma, som mosz sztyry. Daj mi jedną gumę do żucia, sam masz cztery.
guzik	knefel	Wiela to mosz knefli przy jakli? Ile masz guzików w bluzie?
gwóźdź papowy	papiok	Bier sie za motek i papioki. Zajmij się młotkiem i gwoździami papowymi.

H

hałas	larmo	Niy rób juzaś larma. Nie rób znowu hałasu.
hałda	hołda	Kożdo gruba musi mieć swoja hołda. Każda kopalnia musi mieć swoją hałdę.
herbata	tyj	A co wolicie: tyj abo bonkawa? Czego się pan/pani napije: kawy czy herbaty?
hrabia, arystokrata	grof	Coś sie tak wysztigluwoł jak jaki grof! Co się tak wystroiłeś jak arystokrata?

Artykuł Słownik polsko-śląski F – H pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.

Słownik polsko-śląski Ć – E

Marc — Tue, 08 Nov 2022 09:52:44 +0000

Ć

ćma	mota	Do izby wleciała mota. Do pokoju wpadła ćma.
ćwiartka	kwarytka	Dejcie mi kwarytka mlyka. Poproszę ćwierć litra mleka.

D

daleko	furt	Tak się znaloz furt łot swoi chałupy. W ten sposób znalazł się daleko od domu.
damska torebka	taszka	Modo dziołcha tak samo może mjeć taszka. Młoda dziewczyna także może mieć torebkę.
darcie pierza	łoszkubiny	Za tydziyń bydymy robić łoszkubiny. Za tydzień organizujemy darcie pierza.
darcie pierza	wyszkubki	We szczoda momy wyszkubki. W środę organizujemy darcie pierza.
dawniej	piyrwy	Piyrwy ludzie tela niy godali. Dawniej ludzie nie mówili tak dużo.
denerwować	mierzić	Moja baba to mje durś mierzi. Moja żona ciągle mnie denerwuje.
denerwować	szterować	Juzaś mje szterujesz. Znowu mnie denerwujesz.
dlaczego	po jakiymu	Po jakiymu to żodyn niy wiy kaj som moje brele? Dlaczego nikt nie wie gdzie są moje okulary?
dlatego że	bezto	Jes noc, bezto momy ćma. Jest noc, dlatego jest ciemno.
dług, kredyt, spłata	abcalunek	Weznymy tyn byfyj na abcalunek. Kupimy ten kredens na raty.
długi	dugi	Znom chopa, co mo pieronym dugi kichol. Znam człowieka, który ma wyjątkowo długi nos.
dniówka	szychta	Bez tydziyń mom piynć szychtów. W czasie tygodnia mam pięć dniówek.
dolny	spodni	Spodnio czynść szatow mosz czorno. Pobrudziłaś sobie dolną część sukienki.
dom wielorodzinny	familok	Familoki stojom jedyn kole drugigo. Domy wielorodzinne stoją jeden obok drugiego.
dostać, odziedziczyć	erbnonć	Po kiymś to erbnoł ta gupio godka? Po kim odziedziczyłeś takie głupie gadanie?
dowcip	wic	Fajne wice godosz. Opowiadasz dobre dowcipy.
drobny element	dings	Kożdo maszyna mo taki dings, ftory może wylecieć. Każda maszyna ma taki drobny element, który może wylecieć.
droga	cesta	Szoł cestom łod jedny łosady do drugi. Szedł drogą od jednej osady do drugiej.
drożdżówka	kołoczek	Jak żeś jes godny co zjydz co, choby kołoczek. Jeżeli jesteś głodny to coś zjedz, chociażby drożdżówkę.
drzazga	dżyzga	Dżyzga wlazła mi pod pazur. Mam drzazgę pod paznokciem.
drzwi	dźwiyrza	Pódziecie prosto i wleziecie we czecie dźwiyrza po lewy stronie. Pójdzie pan/pani prosto i wejdzie do trzecich drzwi po lewej stronie.
duża mucha	masara	Masary to furgajom yno bez lato. Duże muchy latają tylko latem.
duży	srogi	Mocie srogo chalpa pani. Ma pani duży dom.
duży, przeklęty, zły	pieronowy	Tyn pieronowy sztajger znowu zrobioł larmo. Ten przeklęty sztygar znów narobił hałasu.
dworzec kolejowy	banhof	Kaj sam u wos jes banhof? Gdzie w tym mieście jest dworzec kolejowy?
dynia	bania	Moga wypić kompot z banie. Mogę się napić kompotu z dyni.
dywan	lojfer	Kaj to sprzedowajom takie lojfry? Gdzie sprzedają takie dywany?
dziadek	opa	Prziszoł już opa ze sklepu z tym szaketym? Czy dziadek przyszedł już ze sklepu z tą marynarką?
dziadek	starzik	Jak niy wiysz co robić to idź sie spytać starzika. Jeśli nie wiesz co robić, idź spytaj dziadka.
dziewczyna	dziołcha	Jak niy wiysz jak sie łoblyc, pogodej z jakom dziołchom. Jeśli nie wiesz jak się ubrać, spytaj o to jakiejś dziewczyny.
dzięcioł, człowiek głupi	dziyndzioł	Godosz jak richtig dziyndzioł. Mówisz jak gdybyś był człowiekiem głupim.
dziękuję	dziynki	Dziyki ci za gyszynk. Dziękuję ci za prezent.
dzikus	soroń	Robisz larmo jak jaki soroń. Hałasujesz jak jakiś dzikus.
dziś	dzisio	Dzisio jes szczoda. Dziś mamy środę.

E

element fryzury, włosy ułożone falowo	wela	Ale ci golac szczeloł wela! Ależ ci fryzjer zrobił falę z włosów.
elementarz	ślabikorz	Dejcie mu ślabikorz. Podajcie mu elementarz.

Artykuł Słownik polsko-śląski Ć – E pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.

Słownik polsko-śląski A – C

Marc — Tue, 08 Nov 2022 09:22:02 +0000

A

agrafka	haszpa	Bez ta haszpa mom teroski bolok. Z powodu tej agrafki mam teraz bolące miejsce.
agrafka	zicherka	Jak sie knefel urwie to cza wżonć zicherka. Gdy urwie się guzik należy użyć agrafki.
agrest	sztachlok	Kaj idzie kupić sztachlok? Gdzie można kupić agrest?
agrest	wieprzki	Rada mom wieprzki, ale prosto s krzoka. Lubię agrest, ale taki prosto z krzaka.
akordeon	cyja	Jak fto poradzi grać na cyi może sie dorobić do geltagu. Jeśli ktoś potrafi grać na akordeonie może sobie dorobić do wypłaty.
aksamit	zamt	Po wiela mocie tyn modry zamt? W jakiej cenie jest ten niebieski aksamit?
albo	abo	Abo idziesz, abo sam stój. Albo chodź, albo tutaj zostań.
albo	lebo	Lebo tak, lebo tak. Albo tak, albo tak.
atrament	tinta	Downi to yno tintom szrajbuwali. Dawniej pisano wyłącznie atramentem.
aut (w sporcie)	aus	Bal wylecioł na aus. Piłka znalazła się na aucie.
awantura	haja	Jak sie baba wnerwi to poradzi zrobić srogo haja. Gdy kobieta się zdenerwuje może zrobić wielką awanturę.
awantura	łostuda	Co sie trefiymy to łostuda. Ile razy się spotkamy, zawsze jest awantura.

B

babcia	oma	Oma mieli richtik gryfny dudlik. Babcia nosiła naprawdę piękny kok.
babcia	starka	Moja starka pamiynto wojna. Moja babcia pamięta wojnę.
babka piaskowa	zista	A co byś to zjod? Zisty ci ukroć? Co byś zjadł? Ukroić ci babki piaskowej?
bagażnik rowerowy	gepek	Tyn nec to sie weź na gepek. Połóż lepiej siatkę na bagażniku rowerowym.
bagażnik rowerowy	gypek	Lepi mjeć gypek przi kole, jak niy mieć. Lepiej mieć w rowerze bagażnik, niż go nie mieć.
bajki, bzdury	bery	Bery mi sam godosz. Opowiadasz bajki.
bańka, pojemnik na płyn	kana	Na woda cza mieć kana i na mlyko tak samo. Trzeba mieć pojemnik na wodę i na mleko też.
beret	beretka	Mosz mieć na gowie choby beretka bez zima. Zimą powinieneś mieć na głowie chociaż beret.
beznadziejny	darymny	Godać do ciebie to jes darymno godka. Mówienie do ciebie jest beznadziejne (nie ma sensu).
bezpiecznik	zicherung	Noprzód sztrom musi przelyźć bez zicherungi. Najpierw prąd płynie przez bezpieczniki.
bezrobotny, obibok	elwer	Jak sie bydziesz wydować to pacz coby to niy boł jaki elwer. Kiedy będziesz wychodzić za mąż zadbaj, by nie był to jakiś obibok.
biały	bioły	Bioły jak śniyg. Biały jak śnieg.
biegać	lotać	Yno byś lotała po sklepach. Tylko byś biegała po sklepach.
bilon	klepoki	Mom w kabzi same klepoki. W kieszeni mam sam bilon.
bluza	jakla	Seblyc sie ta jakla, bo ci bydzie gorko. Zdejmij bluzę, bo będzie ci gorąco.
błąd	unfal	Tyś to jes jedyn epny unfal. Jesteś jednym wielkim błędem.
błotnik w rowerze	szusblech	Kajś to szusblech stracioł? Gdzie zgubiłeś błotnik?
błoto, brud	maras	Na ty drodze to jes som maras! Na tej drodze jest wyłącznie błoto!
bogaty chłop	pampoń	Jego cera wydała sie za pamponia. Jego córka wyszła za mąż za bogatego chłopa.
boso	po bosoku	Niy mosz to szczewików, co lotosz po bosoku? Nie masz butów, że biegasz boso?
brama, wejście	ajnfart	Łostwórz ajnfart, bo byda jechoł na kole. Otwórz bramę, bo chcę wyjechać na rowerze.
brudas	ciarach	Żeby cie yno potym niy nozwali ciarachym. Żeby cię tylko później nie nazwano brudasem.
brudzić	marasić	Niy maraś mi sam w mojym kamerliku. Nie brudź mi w moim pokoju.
brzeszczot	ajzynblat	Kup ze czi nowe ajzynblaty. Kup trzy nowe brzeszczoty.
brzuch	bas	Tela żeś jod, że mosz srogi bas. Jadłeś tak dużo, że masz duży brzuch.
brzydki	żadny	Żadne mom te kwiotki. Mam brzydkie kwiatki.
budyń	puding	Oma uwarzoła wczora puding. Babcia przygotowała wczoraj budyń.
bułczanka	żymlok	Boły żymloki i krupnioki, ale my sie pojedli. Była bułczanka, kaszanka, ale się najedliśmy.
bułka	żymła	Spacz mi jakoś żymła do tego wusztu. Zorganizuj dla mnie jakąś bułkę do tej kiełbasy.
bułka paryska	lynga	Dejcie mi ta większo lynga. Poproszę o tę większą bułkę paryską.
burak	ćwikła	Niy moga warzić łobiadu, bo we naszym sklepie biy boło ćwikły. Nie mogę gotować obiadu, bo w naszym sklepie nie było buraków.
burzyć	bulić	Tyn stary mur byście musieli wybulić. Ten stary mur powinien pan zburzyć.
butelka	flaszka	Dejcie mi czi flaszki zeltra. Poproszę o trzy butelki wody mineralnej.
buty	charboły	Seblyc te charboły, bo w doma bydzie som maras.Zejmij buty, bo inaczej w domu będzie mnóstwo błota

C

całkowicie	blank	Tak sie umarasioł, że boł blank czorny. Tak się ubrudził, że był cały brudny. całkowicie ganc To jes gac jedno. To jest całkowicie wszystko jedno.
całus	kusik	Dej kusika. Pocałuj mnie.
cerować	ficować	Teroski już żodyn fuzekli niy ficuje. Teraz już nikt nie ceruje skarpet.
chałka	plecionka	Dejcie mi chlyb i dwie plecionki. Poproszę o chleb i dwie chałki.
chlew	chlyw	Wieprzki miyszkajom we chylwie. Świnie mieszkają w chlewie.
chłopak	synek	Nasze synki poradzom grać we fusbal. Nasi chłopcy potrafią grać w piłkę nożną.
chłopiec	bajtel	Za bajta jo boł rubszy jak teroski. Jako dziecko byłem grubszy niż teraz.
chodzić	łazić	Jak fto za dużo łazi to potym sie musi legnonć. Jeśli ktoś za dużo chodzi, potem musi się położyć.
chodź	podź	Niy stoj tak yno podź sam. Nie stój tak tylko podejdź tutaj.
chomik	chamster	Tak sie łobzar, że wyglondoł jak jaki chamster. Tak się najadł, że wyglądał jak jakiś chomik.
choroba serca, przyśpieszone bicie serca	hercklekoty	Jak cie widza to mom hercklekoty. Kiedy cię widzę serce mi bije w przyśpieszonym tempie.
chusta na głowę mężatki	purpurka	Gryfno mocie ta purpurka. Ma pani piękną chustę.
chusta na głowę w stroju ludowym	merynka	Spaczcie sie nowo merynka. Niech pani sobie kupi nową chustę.
chustka do nosa	sznuptychla	Dej mi swoja sznuptychla. Daj mi swoją chustkę do nosa.
chustka do nosa	taszyntuch	Sam mosz taszyntuch na ryma. Tutaj masz chusteczkę na katar.
chwalić	kwolić	Jak cie niy kwolom, kwol sie som. Kiedy cię nikt nie chwali, pochwal się sam.
chwalić się	asić sie	Niy ma sie co tyla asić. Nie ma co chwalić za bardzo.
ciasto	kołocz	Mocie pani jaki kołocz? Czy jest w sprzedaży jakieś ciasto?
ciągle	durś	Bez lato durś mi sie chce pić. Latem ciągle chce mi się pić.
ciągle	porzond	Porzond to samo. Ciągle to samo.
ciemność	ćma	Bez noc niy ma żodnego słońca yno sama ćma. W nocy nie ma słońca, jedynie ciemność.
cieszyć się	radować się	Bajtle radujom się na feryje. Chłopcy cieszą się z powodu wakacji.
cmentarz	smyntorz	U nos smyntorz jes za kościołym. U nas cmentarz jest za kościołem.
córka	cera	Za kogo to sie wasza cera wydała? Za kogo wyszła pana/pani córka?
cukierek	bombon	Bajtle rade jedzom bombony. Dzieci chętnie jedzą cukierki.
cytryna	cytrona	Rod pija tyj, ale yno ze cytronom. Smakuje mi herbata, ale tylko z cytryną.
czarny, brudny	czorny	Bajtel jak przidzie z placu to jes cołki czorny. Kiedy dziecko wraca z podwórka jest całe ubrudzone.
czarownica	heksa	Wejrzała na mje choby jako heksa. Spojrzała na mnie jak jakaś czarownica.
czkawka	szczukowka	Juzaś mom szczukowka. Znowu mam czkawkę.
człowiek głupi	gupi	Niy kożdy musi być mondry, ale tyż niy powiniyn być łod razu gupi. Nie każdy musi być mądry, ale też nie powinien być głupcem.
człowiek źle oceniany, cham, piorun	pieron	Tyn pieron juzaś chcioł fszysko na borg. Ten cham znowu chciał wszystko wziąć na kredyt.
czwartek	czwortek	Czwortek jes pomiyndzy szczodom a piontkiym. Czwartek jest między środą a piątkiem.
czy	eli	Mosz eli jaki fojercok? Masz zapalniczkę?

Artykuł Słownik polsko-śląski A – C pochodzi z serwisu Antryj: przedsionek dla tych, którzy chcą poznać Górny Śląsk.