Joanna Kłusek
Michał “Joka” Marten odegrał dużą rolę w historii polskiej scenie hip hopowej. Pochodzący z Katowic artysta głównie jest kojarzony z działalnością w Kalibrze 44, w której skład wchodzili również AbradAb (Marcin Marten) i Magik (Piotr Łuszcz) – choć w formacji również znajdowali się: Michał Baj (Eprom), Sebastian Filiks (DJ Feel-X), Rafał Łuszczyk (Jajonasz) oraz Rafał Wywiół (Gano).
To właśnie w 1996 roku pojawił się ich pierwszy album studyjny – “Księga Tajemnicza. Prolog”, który niewątpliwie odniósł sukces. Na płycie można odnaleźć tak legendarny utwór jak “Plus i Minus”. Trio otrzymało dwie nominacje do Fryderyków. Za “Fonograficzny debiut roku” i “Album roku: muzyka alternatywna”. Rozpoznawalność grupy szła w górę, doprowadzając również do występów z Kazikiem. W 1998 roku wydali swój drugi album, zatytułowany “W 63 minuty dookoła świata”. Różnił się od ich wcześniejszej twórczości, jednak również zdobył uznanie wśród odbiorców.
Po wydaniu drugiej płyty Magik odszedł, zakładając inny projekt – Paktofonika, wtedy też skład zespołu uległ zmianie. W 2000 roku Joka i AbradAb wydali trzecią płytę, o tytule “3:44”. Za owy album otrzymali nagrodę Fryderyka w kategorii “Album roku – rap/hip-hop”. Twórczość Kalibra 44 tymczasowo zaprze stała działalność. W tym czasie Michał Marten skupił się na swoim życiu prywatnym.
Mimo, że Joka i AbradAb co jakiś czas występowali na scenie, to nie uznawano ich za reaktywacje. Joka pojawił się płytach swojego brata, AbradaBa – w 2005 roku na albumie “Emisja Spalin”, a w 2012 roku na “ExtraVertik”. Na przestrzeni lat Michał Marten pojawiał się w utworach innych artystów. Natomiast rok później, czyli w 2013 roku Kaliber 44 oficjalnie powrócił, a ich pierwszy występ miał miejsce na Open’erze. Za to w 2016 roku pojawiła się czwarta, a także ostatnia płyta formacji – “Ułamek tarcia”.
Joka odszedł w wieku 47 lat. Miało to miejsce 1 maja 2025 roku. Mężczyzna pozostawił po sobie ponadczasową muzykę, odznaczającą się w historii polskiego hip-hopu. 7 lutego 2026 roku w Katowicach ma odbyć się wydarzenie zatytułowane “Tribute to Joka Kaliber 44”, upamiętniający artystę.
