Wojny husyckie

Zbigniew Markowski Wojny husyckie Choć plaga wojen husyckich dotknęła Śląsk w pierwszej połowie XV wieku, pamiętano o nich bardzo długo. Nawet w drugiej połowie XX wieku niegrzeczne i nieposłuszne dziecko mogło zostać przez swoją babcie nazwane Husem. W swojej czeskiej […]

Ślązacy w Wehrmachcie

Zbigniew Markowski Ślązacy w Wehrmachcie Służba w Wehrmachcie to zjawisko dotyczące nie tylko Ślązaków. Na każdych stu żołnierzy walczących w hitlerowskich mundurach przypadało dwóch Polaków – albo polskich obywateli, którzy po wybuchu II wojny światowej znaleźli się po niemieckiej stronie […]

Ślązacy u Andersa

Zbigniew Markowski Ślązacy u Andersa 18 maja 1989 roku o godzinie 9.45 przy wejściu do bazyliki na Monte Cassino spotkało się dwóch weteranów: porucznik Kazimierz Gurbiel i obergefreiter Robert Frettlohr. Były kwiaty, łzy wzruszenia i uściski – zwłaszcza, że kilka […]

Styczeń 1945

Zbigniew Markowski Styczeń 1945 na Górnym Śląsku Istotę roli Górnego Śląska w ostatnim roku II wojny światowej najlepiej ilustrują dwa dokumenty. 30 stycznia 1945 na biurko Adolfa Hitlera trafił raport autorstwa ministra odpowiedzialnego za zbrojeniowe programy III Rzeszy – Alberta […]

Stalinogród

Zbigniew Markowski Stalinogród Przez dziesięciolecia przyczyna śmierci Józefa Stalina owiana była mgłą tajemnicy. Szeptano o funkcjonariuszach NKWD, którzy ponoć dobili konającego generalissimusa, o roli Ławrientija Berii, o tajemniczym środku trującym. Dziś wiemy już na pewno, że twórca najbardziej zbrodniczego systemu […]

Sejm Śląski

Zbigniew Markowski Sejm Śląski 1922 – 1945 Gdy 17 marca 1921 roku odrodzona po I wojnie światowej Rzeczpospolita świętowała przyjęcie swojej Konstytucji, Śląsk swoją ustawę zasadniczą miał już od ośmiu miesięcy. Górnośląska Konstytucja uchwalona przez polski Sejm Ustawodawczy 15 lipca […]

Rzeka Rawa

Zbigniew Markowski Rzeka Rawa Gdyby ktoś organizował konkurs na najdziwniejszą rzekę świata, Rawę możemy zgłaszać bez jakichkolwiek kompleksów. Specjaliści obliczyli, że na katowickim odcinku zawartość wody w tej rzece wynosi 8%, reszta to klasyczne ścieki. Co jakiś czas Rawa znika: […]

Prowokacja gliwicka

Zbigniew Markowski Prowokacja gliwicka – 31 sierpnia 1939 Operacja była tak tajna, że nie przydzielono jej żadnego kryptonimu. Nie pozostał ani jeden ślad w pedantycznej i z definicji przebogatej przecież niemieckiej dokumentacji. Jak było naprawdę świat dowiedział się dopiero 20 […]

Powstania Śląskie

Zbigniew Markowski Powstania śląskie 1919-1921 Pierwsza wojna światowa przyniosła Europie zmiany, po których nic już nie miało być takie, jak przedtem. Nie tylko dlatego, że – za sprawą postępu technologicznego – konflikt zbrojny przestał być romantyczną przygodą, a stał się […]

Strajk w kopalni Piast

Zbigniew Markowski Podziemny strajk w kopalni Piast – grudzień 1981 Trudno wyobrazić sobie bardziej przygnębiającą wieczerzę wigilijną. Nie było tradycyjnych dwunastu potraw, na jedną osobę przypadał mały kawałek ryby oraz cukierek popijany wodą z systemu przeciwpożarowego. Znalazł się jednak opłatek […]

Maszyna parowa

Zbigniew Markowski Pierwsza maszyna parowa na Śląsku Od czasu, gdy między V a II wiekiem n.e. w okolicach Raciborza pierwsi górnicy zaczęli kopać w poszukiwaniu krzemienia, dzieje wydobywania podziemnych skarbów są historią schodzenia coraz głębiej. Czy obiektem pożądania było kruszcowe […]

Panna Maria

Zbigniew Markowski Panna Maria: Śląska osada w Teksasie (1854) Samochodowe radio gra coutry, droga jest porządna, wygodna i wiedzie z San Antonio aż do Zatoki Meksykańskiej zwanej przez tubylców Morzem Corteza. Na pięćdziesiątej mili od granicy miasta świętego Antoniego, zaraz […]

Masakra na Wujku

Zbigniew Markowski Masakra w kopalni Wujek – 16 grudnia 1981 Jak wynika z opublikowanych wiele lat po dramacie zimy 1981 – 82 dokumentów, komunistyczna władza mniej obawiała się strajków w zakładach pracy, bardziej zaś – wystąpień ulicznych, w których mogły […]

Hotel Lomnitz

Jakub Kowalewski Hotel Lomnitz w Bytomiu Jednym z budynków, który bez wątpienia zapisał się na kartach naszej historii jest, a raczej był, Hotel Lomnitz. Mieścił się przy ulicy Gliwickiej 17 (niem. Gleiwitzerstrasse 10). Budowla ta powstała w latach 60’ XIX […]

Śląska flaga

Zbigniew Markowski Genezy górnośląskiej flagi szukać należy w czasach, kiedy Górnego Śląska jeszcze nie było – na początku XIII wieku. To, co stało się w roku 1202 historycy nazywają pierwszym podziałem Śląska i trudno z trafnością nazwy tej się nie […]

Deportacje 1945

Zbigniew Markowski Wywózki Górnoślązaków do przymusowej pracy w ZSRR to tylko jedno z wielu zjawisk składających się na pojęcie Tragedii Górnośląskiej. Prócz deportacji były obozy, prześladowania ludności cywilnej, walka z tak zwanym elementem niepewnym, powszechne rabunki i niszczenie mienia. Po […]

Autonomia Górnego Śląska

Zbigniew Markowski Górnośląska autonomia – budząca dziś tak gorące emocje – wcale nie jest wynalazkiem ostatnich lat; to również termin historyczny związany z sytuacją Europy bezpośrednio po I wojnie światowej. Kiedy postanowieniami Traktatu Wersalskiego zdecydowano o odrodzeniu państwa polskiego, przebieg […]

Aliancka misja rozjemcza

Zbigniew Markowski Aliancka misja rozjemcza 1920-22 25 czerwca 1922 roku na miejski rynek w Tarnowskich Górach wmaszerowała czterdziestoosobowa grupa wojaków ze Szkocji. W składzie pododdziału znajdowali się kobziarz oraz dobosz. W czasie uroczystości opuszczono z masztów flagi alianckie, podniesiono flagę […]