Horst Eckert – Janosz
Patryk Wietrzak Horst Eckert: Janosz – artysta z familoka Kosmopolita, Niemiec, Ślązak, Polak, heretyk… Długo by wymieniać. Janosz to postać zagadkowa. Jedni […]
Autor: Marc
Heinrich Schultz-Beuthen (1838 – 1915)
Zbigniew Markowski Heinrich Schultz-Beuthen Był rok 1864, kiedy 26-letni Heinrich Schultz postanowił zmienić nazwisko. Miał za sobą jedną trzecią życia, ukończone studia, […]
Gwiazdy w Katowicach
Marlena Piątek Gwiazdy – kosmiczna architektura Katowic Poza schematem Osiedle Walentego Roździeńskiego, czyli Gwiazdy należą do grona większych katowickich osiedli. Od momentu […]
Grzegorz Gerwazy Gorczycki (1665–1667)
Izabela Winiarska Grzegorz Gerwazy Gorczycki Grzegorz Gerwazy Gorczycki uważany jest za najwybitniejszego przedstawiciela późnego baroku w Polsce. Barok był epoką niezwykle bogatą […]
Generał Józef Zając (1891 – 1963)
Zbigniew Markowski Generał Józef Zając Na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku Katowice tętniły życiem. Szybko wznoszono nowe kamienice, ulice zapełniały […]
Friedrich Wilhelm Reden (1752 – 1815)
Zbigniew Markowski Friederike Luise Charlotte Riedesel zu Eisenbach (z domu von Massow) stała się sensacją towarzyską Londynu w 1776 roku. Przez salon […]
Donnersmarckowie
Zbigniew Markowski Nawet krótko przebywając na Górnym Śląsku nie sposób przeoczyć to nazwisko: plakaty w Halembie zapraszają na Dzień Donnersmarcków, na obrzeżach […]
Żymła
Zbigniew Markowski Wyprawa historyczna do źródeł śląskiej żymły będzie długa i zawiła. Nic w tym dziwnego, bo zarówno chleb, jak i bułka […]
Żdżadło
Zbigniew Markowski Śląskie żdżadło (można także spotkać pisownię „zdżadło”, „zdrzadło”) ma prawdopodobnie za sobą kilka tysięcy lat historii. To jeden z elementów […]
Zołza
Zbigniew Markowski Po śląsku zołza nie jest osobnikiem płci żeńskiej opisywanym onegdaj przez Bogusława Lindę jako zła kobieta. To sos, choć od […]
Ynta
Zbigniew Markowski Yntka to słowo naznaczone niezwykłą subtelnością. Można oczywiście powiedzieć, że oznacza ono w śląskiej gwarze upadek, wywrotkę, fikołka lub skok […]
Wihajster
Zbigniew Markowski Z wihajstrem wszystko pozornie jest proste – od niemieckiego pochodzenia („wie heisst er” czyli pytanie „jak to nazwać?”) poprzez przekonanie, […]
Wieprzek
Zbigniew Markowski Jeśli spytamy Ślązaka o wyraz „wieprzki” (w liczbie mnogiej), bez wahania powie, że chodzi o agrest. Znawca śląskiej godki – […]
Utropa
Zbigniew Markowski W dwutomowym (wydanym w 1885 roku) „Słowniku synonimów polskich” Adama Stanisława Krasińskiego znajdziemy pochodzenie słówka „trapić”. Autor odwołując się do […]
Tytka
Zbigniew Markowski Gwary śląskie są w tej sprawie jednoznaczne: tytka to papierowa torebka. Słówko znane jest jednak daleko poza Śląskiem, znajduje się […]
Tyj
Zbigniew Markowski Wielbiciele językowych ciekawostek opracowali mapę Europy, na której wyraźnie widać podział na dwa herbaciane obozy. Zachodnia część kontynentu preferuje nazwę […]
Tref
Zbigniew Markowski Polski „traf” i śląski „tref” mają to samo niemieckie źródło – czasownik „treffen”, którym oznacza się czynność trafiania. Podobieństwo zobowiązuje, […]
Tasia
Zbigniew Markowski Śląskie tasie pochodzą w prostej linii od niemieckich worków (taschen) i w bocznej linii od germańskiej kieszeni czyli tasche. Do […]